Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Գ. Սսեցի

1401. Տաթեւացիին Մահը

Տաթեւաեւացին Գրիգոր գաղտագողի ուղեւորութեան պարտաւորուեցաւ ըլլալով, նեղութիւններ ալ պիտի կրէր, զի ինչպէս գործերու ընթացքը կը ցուցնէ, մարմնոյ առողջութիւնն ալ կորսուած էր, թէպէտ տակաւին 64 տարեկան։ Սաղմոսավանքի մէջ մնաց ժամանակ մը, ուր ինքն խնամեց մեծ վարդապետն Յակոբ Սաղմոսավանից, հոգեւոր հարազատն իւր, բայց իր փափաքն էր դառնալ իր սիրած օթարանը՝ Տաթեւի դպրեվանքը, ուր իր երջանկութիւնն էր վայելած եւ արդիւնաւորութիւնն ունեցած։ Թերեւս աւաղէր ալ ուրիշներու թելադրութեամբ Մեծոփ գացած ըլլալը։ Վասպուրականցիք չուզեցին լքանել մեծ վարդապետը, եւ մեք ամենեքին կըսէ Մեծոփեցին, ընկերներուն ակնարկելով, վարդապետք եւ աշակերտք գնացուք առ նա, այսինքն է Սաղմոսավանք խմբուեցան։ Տաթեւացիներ ալ կուզէին իրենց մօտ ունենալ պաշտած վարդապետին, ուստի իմաստասէր եպիսկոպոսն եւ վարդապետն տէր Առաքել, Սիւնեաց մետրապոլիտ, անձամբ եկաւ. իրեն հետ եկան նաեւ աշակերտք Գրիգորի եւ Սիւնեաց ի սուրբ առաքելոյն Ստաթէոյ եւ Սաղմոսավանքէն տարան Տաթեւ, կարծես թէ սիրելի վանքին մէջ հոգին աւանդելու եւ մարմինը հոգի յանձնելու համար։ Տաթեւացին իր վախճանը մօտալուտ զգալով, փութաց Տաթեւի մայրավանքը հասնելուն պէս իր յառաջացեալ աշակերտներուն ծայրագոյն աստիճանը տալ, որպէսզի Որոտնեցիի սկսած եւ իր ծաղկեցուցած գործը շարունակեն։ Իրաւ ալ յետ ութն աւուր գնալոյ նորա հիւանդացաւ, զի արդէն հիւանդագիր եկած էր, եւ ութ օրէն մահիճ ինկաւ, եւ փոխեցաւ յաստի կենացս ի հանդերձեալն (ՄԵԾ. 53), եւ օրհաս մահուն եկն կոչեաց նա յերկնային քաղաքն (ՄԵԾ. 34)։ Յանկարծական մահուանձեւը չեն ցուցներ այդ բացատրութիւնները, բայց եւ ոչ ալ կը ճշդեն թէ որչափ ատեն տեւեց մահաբեր հիւանդութիւնը, եթէ չուզենք աւուրս ութ առողջ մնացեալ բացատրութիւնը հիւանդութեան տեւողութեան վրայ իմանալ։ Ամսաթիւ չունինք։ այլ միայն ըսուած է թէ մահը տեղի ունեցաւ յաւուր տօնի նախավկային Ստեփանոսի (ՄԵԾ 60), որ 1410-ին հանդիպած է դեկտեմբեր 25-ին, կամ հայկական տոմարով 860 նաւասարդ 17-ին, եւ չենք գիտեր թէ ինչու Յայսմաւուրքը ապրիլ 27-ին կը դնէ անոր յիշատակը (ՅԱՅ. 531), եթէ Մեծոփեցի Յովհաննէսի մահուան հետ շփոթուած չէ։ Եթէ հիւանդութեան ութերորդ օրը վախճանած, եւ հասնելուն ութերորդ օրը հիւանդացած պիտի հաշուենք, դեկտեմբեր 11-ին կամ նաւասարդի 3-ին Տաթեւ հասած, եւ դեկտեմբեր 18-ին կամ նաւասարդի 10-ին հիւանդացած պիտի հաշուենք։ Մարմինը թաղուեցաւ նոյն վանքին մէջ, ուր եւ մինչեւ այսօր կը պատուուի անոր գերեզմանը (ՍԻՆ. 236)։ Հարկաւ թաղումը մեծահանդէս կատարուեցաւ Առաքել մետրոպոլիտին գլխաւորութեամբ եւ Վասպուրականցի վարդապետներուն ներկայութեամբ, որոնց գլուխը կը գտնուէր Յովհաննէս Մեծոփեցին (ՄԵԾ. 53), եւ յանուանէ կը յիշուին Թոմաս Մեծոփեցին, Մկրտիչ Մեծոփեցին Յակոբ Ովսաննացին եւ Մկրտիչ Բերկրեցին (ՄԵԾ. 61)։

« 1400. Տաթեւացին Կը Դառնայ   |   1402. Տաթեւացիին Արդիւնքը »
© Gratun.org