Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պօղոս Բ. Գառնեցի

1418. Յիմար Վանեցի

Այդչափ աղէտներու եւ անկումներու մէջ չէին պակսեր նաեւ իրենց հաւատքին համար կեանքերնին զոհող առաքինիներ ալ, որոնց մէկ քանիին անունները կը գտնուի մեզի հասած գիրքերու մէջ. բայց շատ ու շատ են ի դպրութեան կենաց գրուածները։ Յիմար Վանեցի ամուսնացեալ կին մըն էր, բայց չենք գիտեր թէ իբր յատուկ անուն կամ իբր մակդիր անուն կը կրէր այդ կոչումը։ Այրը սպանուած էր Վանայ 1387'ի կոտորածին մէջ (§ 1365), եւ ինքն անտէր եւ անայցելու մնալով, իբր հացեփեաց մտաւ Քուրդի մը մօտ, որուն կինը մեռնելուն անկաւ ընդ Յիմարին, ուսկից որդի մը եւ դուստր մըն ալ ունեցաւ (ՆՈՐ. 224)։ Քուրդին ազգականները ստիպեցին զայն որ կինը տաճկացնէ, եւ իրենց վրայ առին ստիպել, բայց վերջէն գոհացան որ եկեղեցիին վրայ երեք քար նետէ։ Յիմարը քարերը նետեց, եւ Քուրդեր զինքն հանդարտ թողուցին, եւ այսպէս ապրեցաւ իբր կեղծուրաց, գրեթէ 20 տարի (ՆՈՐ. 225)։ Սակայն Յիմարի խիղճը հանդարտ չէր, եւ որպէս զի կարենայ իբր քրիստոնեայ ապրիլ, շուրջ 1406'ին Մակու քաշուեցաւ, ուր կ'իշխէր Սուրղաթմիշ քրիստոնեայ (§ 1406)։ Յիմար այնտեղ մնաց իբր 10 տարի, բայց այնտեղ ալ անոր միտքը շփոթեցին, թէ պէտք է կեղծուրացութիւնը քաւէ ուր որ զայն ըրած էր։ Այդ միտքով դարձաւ Վան, իրեն Քուրդ տիրոջ եւ Քուրդ զաւկին մօտ, որ զինքը ազատ թողած էին իւր քրիստոնէութեամբը ապրիլ։ Բայց ազգականներ եւ դրացիներ նորէն լեզու ելան տեսնելով որ քրիստոնէից եկեղեցին կը յաճախէ։ Կարդացողներ ալ գործին խառնուեցան, երբ օր մը եկեղեցիէն կը դառնար, եւ ստիպեցին որ քրիստոնեայ ըլլալը մերժէ, մինչ Յիմար բարձրաձայն ը պնդէր։ Ստիպելու համար սկսան զարնել եւ հարուածել, իսկ կինը մինչեւ քաղաքին հրապարակը վազեց եւ կանգ առաւ, եւ այն տեղ քարկոծելով սպաննեցին, երբ Յիմար գոհունակութեամբ կը կրկնէր, թէ զքարին ն որ յաղօթարանն ձգեցի, ես ի կառափս իմ առնում։ Նահատակութեան թուականը ձեռագիրները 1418 կը դնեն (ՆՈՐ. 227), թէպէտ ուրիշներ 1416 դրած են (ՉԱՄ. Գ. 438), իսկ ամսաթիւը փետրուար 3 նշանակուած է Յայսմաւուրքի մէջ (ՅԱՍ. Ա. 62)։

« 1417. Հաւատափոխ Հայեր   |   1419. Վասպուրականցի Նահատակներ »
© Gratun.org