Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պօղոս Բ. Գառնեցի

1419. Վասպուրականցի Նահատակներ

Արծկէի իշխաններէն էր Վազին (ՉԱՄ. Գ. 441), Մուրատ-'ահ կոչմամբ ճանչցուած, զի էր իբրեւ թագաւոր քրիստոնէից ի մէջ ծովու բոլորիս, այսինքն Վանայ լիճին շրջանակին մէջ։ Իբր իւր ազդեցութեան յայտարար կը պատմուի, թէ նոր հիմն եդ ի մէջ անօրինաց խաչիւ եւ աւետարանաւ ջուր օրհնել ի Յայտնութեան Տեառն, ուսկից կը հետեւցնենք թէ այս տեսակ արարողութիւններ ընդհանրապէս ներուած չէին։ Այլազգիներ նախանձելով եւ Զենոն անուն մատնիչ Հայ մըն ալ իրենց ընկեր առնելով, քաղաքապետին ամբաստանեցին, որ իսկոյն ուրացութիւնը առաջարկեց իբր ազատութեան միջոց, եւ երբ իշխանը մերժեց, նախ բանտարկուեցաւ, եւ յետոյ պարիսպէն կախուած նետհար եւ նետալից նահատակուեցաւ (ՄԵԾ. 110)։ Ուրիշ տանուտէր մըն ալ Զաքարիա անունով, որ նոյնպէս Արծկեցի կ'երեւի, միեւնոյն կերպով ուրացութեան բռնադատուեցաւ, եւ չհաւանելուն վրայ, ի պարանոց նորա պարան արկեալ հեղձուցին։ Զաքարիային նահատակութիւնը Մուրատշահէ առաջ տեղի ունեցած կ'ըսուի (ՄԵԾ. 110)։ Սոյն միջոցին Զարիշատ աւանի Մկրտիչ ձեռնաւորը եւ իւր ութ անդամէ բաղկացեալ ընտանիքը, կրակի մէջ այրելով նահատակուած են։ Նոյնպէս Ասպիսնակ գիւղի Յովհաննէս ձեռնաւորը հաւատոյ համար նահատակուած է։ Արիստակէս Քաջբերունին ալ, զոր եղբայր ծառայիս կը կոչէ Մեծոփեցին, առանց յայտնելու թէ մարմնաւոր կամ հոգեւոր եղբայրութեամբ։ Նահատակութեան կերպին համար ալ կը գրէ, թէ ի հուրն խորովեցին իբրեւ զգառն անմեղ։ Այդ վերջիններուն նահատակութեան թուականը կը դրուի 1420 տարին, եւ բռնաւորն ալ եղած է Ամիւկ բերդին իշխան Փիրալի (ՄԵԾ. 111)։ Այս նահատակներուն հետ պէտք է դասենք Արճէշի եւ Արծկէի մէջ իրենց քրիստոնէութեան համար կոտորուած Հայերը, եւ նոյն պատճառով ծանր տառապանաք կրող խեղճերը, որոնց համար կը գրէ պատմիչը, թէ առանց ամօթոյ խոտով ծածկին զինքեանս, եւ մերկ եւ բոկիկ շրջին իբրեւ զանասունս (ՄԵԾ. 111)։

« 1418. Յիմար Վանեցի   |   1420. Բաղէշի Հալածանքը »
© Gratun.org