Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պօղոս Բ. Գառնեցի

1425. Երուսաղէմի Գործեր

Պօղոս պատրիարք Երուսաղէմէ Սիս եկած ատեն հարկաւ իւր տեղը մէկը նշանակեց աթոռը կառավարելու, եւ այս եղած պիտի ըլլայ Մարտիրոս Եգիպտացի եպիսկոպոսը, որ պատրիարք ալ ընտրուեցաւ երբ Պօղոս կաթողիկոսութեան բարձրացաւ 1418'ին։ Իրեն ժամանակն էր որ Պուրսպէյ Աշրաֆ սուլտան Եգիպտոսի, գահակալութեան առաջին տարիերուն մէջ Երուսաղէմ եկած ըլլալով, չենք գիտեր ինչպիսի առիթէ գրգռուելով հրամայեց, Ս. Յարութիւն տաճարին դուռերըփակել քրիստոնէից դէմ, եւ անոնց մուտքը արգելուլ։ Ծանօթ է արդէն որ մինչեւ այսօր ալ Ս. Յարութեան տաճարին դուռը Տաճիկներու պահպանութեան յայնձնուած է, եւ իրենք են բուն պահապանները, եւ քրիստոնեայ դռնապաններ իքինճի անունով ճանչցուած են իբր երկրորդական կամ օգնական։ Այդ կարգադրութիւնը ծանր եկաւ Եթովպիոյ թագաւորին, Իսահակ անուն, եւ իւր տէրութեան ներքեւ գտնուող այլազգիները հրամայեց կոտորել, որուն փոխարէն Պուրսպէյ ալ Պաղեստինի եւ Եգիպտոսի քրիստոնեաները ջարդել պիտի տար, եթէ նոյն իսկ պետութեան աւագանին, յառաջ գալիք տագնապը յիշեցնելով ետ առնել չտար սուլտանական հրամանը (ԱՍՏ. Ա. 220)։ Այս պատճառներով ի կաթողիկոսութեան տէր Պօղոսին, յԵրուսաղէմ Յարութեան դուռն երկու ամ փակեալ կայր (ՍԱՄ. 174), զոր ի դէպ է դնել 1424 եւ 1426 տարիներու միջոցին։ Բայց անկէ ետքը կ'երեւի թէ պահ մը հանդարտ տարիներ շարունակեցին, եւ Մարտիրոս պատրիարք ալ շինարար պաշտօնավարութիւն ունեցաւ մինչեւ 1430, երբ իւր ծերութեան պատճառով, իրեն աթոռակից առաւ Եսայի եպիսկոպոսը (ԲԱՌ. 48), որ աւելի ներքին վարչութեամբ կը զբաղէր, մինչ Մարտիրոս կը շարունակէր ազգային ստացութեանց վէճերուն հետեւիլ։ Գլխաւորապէս պարտաւորուեցաւ Գողգոթայի սրբավայրին տիրապետութեան ետեւէն ըլլալ, զոր Վրացիք յաջողեր էին 1431'ին Հայերուն ձեռքէն գրաւել (ԱՍՏ. Ա. 222)։ Բայց Մարտիրոս Եգիպտոս գնաց 1433'ին, եւ երեք տարի անխոնջ աշխատելով, ծախսելով եւ խոստանալով, ձեռք ձգեց 1436'ին վերստին ստացութեան հրովարտակը (ԱՍՏ. Ա. 226), եւ Երուսաղէմ դառնալով գործադրել տուաւ 1438 տարւոյ պաշտօնական գրութեամբ (ԱՍՏ. Ա. 225)։

« 1424. Աղթամարի Շփոթներ   |   1426. Պօղոսի Մահը »
© Gratun.org