Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Զ. Վահկացի

1429. Պելգին Օրբելեան

Դժբախտութեանց շարքը լրացնելու համար յիշենք եւս Օրբելեանց վերջանալը։ Այդ ազգատոհմէն մնացած էր միայն Պելգին իշխան, Պեղգին (ՄԵԾ. 117) եւ Պեշգին ալ գրուած (ՄԵԾ. 134), որդի Սմբատ իշխանին, այն որ Տաթեւացիին պաշտպանութիւն էր ըրած (§ 1357), կեղծուրաց ալ եղած, եւ նորէն դարձած (§ 1406)։ Պելգին միակ Հայ իշխան մնացած էր Արեւելեան գաւառները, ճիռ մի ի մէջ ողկուզաց, եւ աստղ մի ի խաւար գիշերի (ՄԵԾ. 119), ընդ գերիշխանութեամբ Վրաց Ալեքսան թագաւորին, որ Սիւնեաց նահանգն ալ իրեն հնազանդեցուցած էր։ Սակայն Ալեքսան Հայոց նկատմամբ համակիր չէր, եւ կը վախնար մի՛ գուցէ Հայեր Պելգինի շուրջը ժողովեցին, եւ աւերումն լիցի կողման Վրաց։ Ուստի կը մտադրէ զայն սպաննել տալ, եւ Ամնադին անուն Հայ մըն ալ կը վարձէ, որ տայ տեղ մահու ի ժամ կերակրոյն։ Պելգին կը զգայ, դեղթափ ալ կ՚առնէ, բայց օգուտ չունենար եւ կը մեռնի։ Ալեքսանի եւ Ամնադինի գործին մէջ կրօնամոլութեան հետք մըն ալ կը նշմարէ պատմիչը, թէ ազգն քաղկեդոնական չկրցաւ տանիլ զբարերարն ազգիս, ուղղադաւան եւ ճշմարիտ հաւատացեալն (ՄԵԾ. 118)։ Ալեքսան այս կերպով Օրբելեանց տէրութիւնը վերջացուց, որոնց նախապէս Լօռի դղեակն ալ տուեր էր։ Պելգինի եղբայր Շահ, փոյթ չունեցաւ հայրենի գաւառին տիրանալ, իսկ որդին տասնամեայ մեռաւ, եւ Հայ իշխաններու վերջին հետքն ալ ջնջուեցաւ 1438՚ին։ Միայն Պելգինի աւագանին անոր վրէժը լուծեց, Ամնադինը ծայրակտուր արարեալ յոտից եւ ի մատանց (ՄԵԾ. 121)։

« 1428. Իսքէնտէր և Ճիհանշահ   |   1430. Վրաց Նուաճումը »
© Gratun.org