Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Զ. Վահկացի

1430. Վրաց Նուաճումը

Ալեքսան 1439՚ին չարաչար եւ անհանդուրժելի ցաւերով հիւանդացաւ, եւ 1440 Լատկին օրը, մարտ 27՚ին Ճիհանշահ եկաւ ու Վրաց Շամշուլտէ քաղաքը պաշարեց, եւ անհամար թուով գերի վարեց, որոնք մինչեւ ի Մոր եւ ի Խորասան եւ ի Պաղտատ եւ ի Տաճկաստան եւ յամենայն երկիր ցրուեալ ցնդեցան (ՄԵԾ. 121), իսկ Հայաստանի քրիստոնեայք այնքան աղքատցած էին որ մին քաղաք եւ մին գիւղ գերի մի գնել ոչ կարէր (ՄԵԾ. 122)։ Վրաց թագաւորութեան իյնալովը քրիստոնէից յետին յոյսն ալ ջնջուեցաւ, եւ մեք, կ՚ըսէ Մեծոփեցին, որ հանապազ յոյս ի Վրացիսն ունելով պարծէաք, յայնմանէ յուսահատեալ, առաջի անօրինաց ափիբերան եղաք (ՄԵԾ. 123), եւ այդ վերջին աղէտքին վրայ ողբով կը փակէ իւր պատմութիւնը։ Ճիհանշահ այս կերպով բոլոր Հայաստանի եւ Կովկասի բացարձակ տիրապետողը դարձաւ, եւ թէպէտ քրիստոնէից վրայ հարկերը խստացոյց, գոնէ պատերազմի խռովութիւնները վերջացան, եւ երկիրը համեմատաբար հանդարտ վիճակ մը ստացաւ, որով ուրիշ գործերով ալ զբաղելու հնարաւորութիւն ներկայացաւ։ Ճիհանշահ այդ կողմերուն վրայ մարզպան կամ ընդհանուր պետ դրաւ իւր Հասան-Ալի որդին, որ աթոռը հաստատեց Նախիջեւան, եւ անոր ձեռքին ներքեւ կուսակալներ նշանակուեցան՝ Վան, Երեւան, Տփղիս, եւ ուրիշ գաւառներ, պէյ կամ պէկ կամ բէգ կոչմամբ, եւ ասոնցմէ մէկն էր Երեւանի Եազուպ պէյը, որուն անունը պիտի յիշենք աթոռի փոխադրութիւնը պատմած ատենիս։

« 1429. Պելգին Օրբելեան   |   1431. Արեւմտեան Հերձուածը »
© Gratun.org