Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Թ. Մուսաբէգեանց

1450. Ժողովէն Առաջ

Այս նախապատրաստութիւններով՝ Արեւելեայք հետզհետէ փոխադրութեան գործին յաջողութիւնը կապահովէին, ջանալով միւս կողմէն կողմնակիցներու թիւը ընդարձակել, եւ հայաբնակութեանց ամէն կողմերէն համամիտներ ունենալ, որովհետեւ թէ յաջողութեան հիմ եւ թէ օրինաւորութեան փաստ՝ պէտք էր ըլլար գործին հակառակութեան չհանդիպիլը, եւ ընդհանուր համակամութեամբ եւ հաւանութեամբ ընդունիլը։ Ամբողջ 1440 տարին այդ նախապատրաստութիւններով, հնարագիտութիւններով եւ թղթակցութիւններով անցաւ, եւ 1441-ի սկիզբները Յովհաննէս Հերմոնեցին, իբրեւ ամէնէն աւելի հեղինակաւոր անձնաւորութիւն, եւ Տաթեւեան աշակերտութեան պետ, եւ Եռամեծ Տաթեւացիին յաջորդ, ամէն կողմեր շրջաբերական հրաւիրագիրեր ղրկեց, փութանակի եւ առանց յապաղանաց գալ եպիսկոպոսօք եւ վարդապետօք ի խորհուրդն բարի եւ օգտակար, զի մի ի յապաղելն սատանայ խափանումն ածէ գործոյն։ Ժամագրութեան ատենը որոշուած էր Զատիկէն ետքը, իսկ օրուան որոշումը չենք գտներ, ի հարկէ պիտի նայէին որ բաւական թուով ժողովականներ հաւաքուած ըլլան։ Ժողովատեղի որոշուած էր նոյն Էջմիածինը, ուր պիտի վերահաստատուէր հայրապետական աթոռը։ Էջմիածինը Երեւանի ամիրայ Եաղուպ պէկի իշխանութեան ներքեւ էր (§ 1429). ուստի Հերմոնեցին հոգաց անոր հետ ալ բանակցիլ, եւ անկէ ապահովութեան գիր ստացաւ, գալ վաղվաղակի եւ հաւաքուիլ Էջմիածնի մէջ, եւ առանց ահի եւ երկիւղի կատարել զխնդիրս։ Մեծոփեցին Կիւրոսի կը բաղդատէ Եաղուպը, որ Հայոց զբազում ամաց աւերեալ աթոռը կամեցաւ նորոգել, ինչպէս Կիւրոս նորոգեաց զԵրուսաղէմ (ԿՈՍ. 65)։ Հերմոնացիին հրաւէրը որչափ ալ փութանակի եւ առանց յապաղանց գալու համար էր, սակայն բաւական կանուխէն զրկուած պիտի ըլլայ. վասնզի Մեծոփեցին հրաւէրը առնելէն ետքը, Մեծոփէ Արճէշ եկած, Արճէշի մէջ ուղեկիցներու պզտիկ կարաւան մը կազմած, եւ Արճէշէ մեկնելով հետզհետէ հանդիպած է Դարօնք կամ Պայազիտ քաղաքը, Ակոռի աւանը՝ Մասիսի կողը, Արտաշատու Խորվիրապը, եւ Այրիվանքի Ս. Գեղարդը, անկէ անցած է Տաթեւ մեծ վարդապետին հերմոնեցիին մօտ, եւ անկէ եկած է Երեւան, որ ժամադրավայրն էր զանազան կողմէ հասնողներուն (ԿՈՍ. 68)։ Ուրիշ եկողներուն մասին ալ պէտք է նկատի առնել տեղերնուն հեռաւորութիւնը եւ ուղեւորութեանց դժուարութիւնները, եւ հետեւցնել թէ գոնէ երեք ամիս առաջ հրաւիրագիրները զրկուած են, որով 1441 Աստուածայայտնութեան տօնէն առաջ հրաւէրները յղուած կրնանք ըսել։

« 1449. Աջին Անյայտացումը   |   1451. Փոխադրութեան Արդարացումը »
© Gratun.org