Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Թ. Մուսաբէգեանց

1453. Ժողովին Ներկաները

Վաղարշապատի 1441 տարւոյ ժողովին ընդհանուր ազգային ժողով ըլլալուն կը վկայեն անոր կազմութիւնը, եւ ներկաներուն թիւը։ Մեծոփեցին աւելի քան զերեք հարիւր անձինս կը հաշուէ ներկայ եկեղեցականաց թիւը (ԿՈՍ. 53), եւ այս բաւական է, առանց պէտք ունենալու յիշատակարանի մը համեմատ եօթն հարիւրի բարձրացնելու ներկայից թիւը (ՓԻՐ. 133)։ Ժողովի եկողներուն ամէնքն ալ ձայնի պէր անձինք էին, զի երեսունէ աւելի ականաւոր եւ անունով յիշուած ներկաներէն, եւ քսանէ աւելի գրաւոր մասնակցողներէն զատ՝ կային այլ բազում վնօրայք եւ կրօնաւոր սուրբ հարք եւ պատուական երիցունք (ԿՈՍ. 52), կամ ուրիշ բառերով վանահայրներ, վարդապետներ եւ աւագերէցներ, որոնք միշտ ժողովներու մէջ ընդունուած էին, ինչպէս Սսոյ (ԿԱԼ. 460) եւ Ատանայի (ԿԱԼ. 565) ժողովներուն մէջ ալ ներկայ էին։ Աշխարհական ներկայացուցչութիւնն ալ պատրաստ էր, եւ այս դիտմամբ կը յիշուին ազատք եւ որդիք ազատաց, ձեռնաւորք եւ տանուտէրք (ԿՈՍ. 53), որոնք քաղաքական կարգերու խանգարուելէն ետքը, նախարարներու եւ սեպուհներու ու իշխաններու տեղը կը բռնէին, եւ դարուն սովորութեան համեմատ աշխարհիկ դասակարգը կը ներկայացէին։ Անունով յիշուած եպիսկոպոսներն ու վարդապետները կը քաղենք Մեծոփեցիէ (ԿՈՍ. 51-53)։ Նախապէս յիշենք չորս աթոռները, որոնք հին կանոնով կաթողիկոսընտիր ճանչցուած էին, իբրեւ զանազան բաժիններու ներկայացուցիչներ (§ 930)։ Ըստ այսմ կը տեսնենք որ Վաղաշապատի ժողովին ներկայ էին Գրիգոր Արտազի, Գրիգոր Հաղպատի, Շնաւոն Տաթեւի եւ Յովհաննէս Բջնոյ եպիսկոպոսները։ Սիւնեցիներու եւ հիւսիսային գաւառներու կողմէն հոն էին Յովհաննէս Հերմոնեցի մեծ վարդապետը, Զաքարիա Հաւուցթառայ եւ Ստեփանոս Սիւնեաց արքեպիսկոպոսները, եւ անոնց հետ Զաքարիա Նորավանքի ու Մարտիրոս Սեւորդեաց եպիսկոպոսները, եւ Դաւիթ Սիւնեցի ու Ստեփանոս Սիւնեցի վարդապետները՝ Հերմոնեցիին ձեռնասուններ, Հիւսիսայիններուն հետ յիշենք եւս Ազարիա Գանձասարի կամ Աղուանից եպիսկոպոսը, որ յատուկ վիճակ մը կը ներկայացնէր։ Այրարարտի կամ Միջնաշխարհի վիճակներէն հոն էին Գաբրիէլ Էջմիածինի, Կարապետ Յովհաննավանքի, Անտոն Խորվիրապի, Յակոբ Կողբի, Մկրտիչ Բագրեւանդի եպիսկոպոսները, եւ Սարգիս Ձագավանեցի եւ Տիրացու Վանանդեցի վարդապետները։ Վասպուրականցիներն ալ բաւական թուով եկած էին, գլուխնին ունենալով Յովհաննէս Արճէշի եպիսկոպոսը եւ Թովմաս Մեծոփեցի եռանդուն գործիչը։ Ասոնց հետ էին Կիրակոս Ռշտունցի, Մկրտիչ Մեծոփեցի, Կարապետ Խառաբաստեցի, Յովսէփ Սուխարեցի, Ղազար Բաղիշեցի, Ստեփանոս Արծկեցի, Յովհաննէս Արծկեցի, Զաքարիա Վարագցի, եւ Յովհաննէս Վարագցի վարդապետները, որոնց վրայ ուրիշ յիշատակարան մը կաւելցնէ Սարգիս Արծկեցի եւ Յովհաննէս Խլաթեցի վարդապետները (ՉԱՄ. Գ. 487)։ Դարձեալ մի այլ յիշատակարանի մէջ ալ կը գտնենք Կարապետ Մեծոփեցի, Մկրտիչ Հողեցի, եւ Մկրտիչ Ողբեկենց վարդապետները (ՓԻՐ. 122), որոնց վերջին երկուքը ուրիշ տեղ Հողձեցի եւ Օղուլբէգեան անունով յիշուածներն են (§ 1380)։ Սալանապատի Կիրակոս անունը կրկին յիշուած է թէ ներկաներու եւ թէ բացականերու մէջ, եւ հաւանաբար եպիսկոպոս մըն է ներկայն, եւ համանուն վարդապետ մըն է թղթով մասնակցողը։

« 1452. Համընթաց Պարագաներ   |   1454. Գիրով Հաւանողներ »
© Gratun.org