Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կիրակոս Ա. Վիրապեցի

1459. Կիրակոսի Նախընթացը

Կիրակոս Վասպուրականցի էր, Արճէշ կամ Քաջբերունեաց գաւառի Խառաբաստ գիւղէն (ԿՈՍ. 54) եւ Խըլոց ազգատոհմէն (ԹՈՐ. Ա. 224)։ Ծննդեան տարին որոշ նշանակուած չէ, բայց եթէ 1397-ին քահանայ ձեռնադրուեցաւ Արտազու Պօղոս եպիսկոպոսէն (ԿՈՍ. 54), գոնէ 25 տարեկան եղած ըլլալու է, որով ծնունդը կրնայ գրուիլ շուրջ 1370-ին, եւ 70 տարեկան եղած կըլլայ 1441ին։ Առաջին աշակերտութիւնը սկսած է իրեն ծննդավայրին մօտ եղող Սուխարու վանքին մէջ, նախ Սարգիս Ապրակունեցիի եւ յետոյ Վարդան Հոգոցեցիի մեծ վարժապետաց ձեռքին տակ (ԿՈՍ. 54)։ Եղած է նաեւ Սարի վանքը Սարգիս Սորբեցի վարդապետին մօտ, Աղթամարայ վիճակին մէջ, հաւանաբար Սուխարու եւ Սալանապատի վանքերուն լքուելէն ետքը։ Բայց վերջէն Վասպուրականի կողմերը թողած է առանձնութեան եւ ճգնութեան փափաքով, եւ 1409-ին հաստատուած է Այրարատ գաւառի Խորվիրապի վանքը, որ է սուրբ ուխտն եւ կենդանաթաղ գերեզման Լուսաւորչին, եւ ուր երկար ատեն մնալովը Վիրապեցի կոչումը ստացած է իբրեւ մակդիր անուն։ Ճգնողական կեանքին մէջ աւելի Խորվիրապի վանքն ալ թողած, գացած էր Արարատի ստորոտը, Ակոռիէ ոչ շատ հեռու Վանաստան կոչուած տեղը, եւ հոն իրեն յատուկ ճգնարան հաստատած, ուր կը գտնուէր առանձնացեալ երբ փոխադրութեան խնդիրով Արեւելեայք ոտքի վրայ էին։ Կիրակոսի գովաբան Մեծոփեցին կըսէ թէ քահանայական ձեռնադրութիւն ստացած օրէն ոչ միս ճաշակեալ էր, եւ ոչ գինի ըմպեալ, եւ ոչ կիթ անասնոց կերեալ, գովելի եւ առաքինի սրբութեամբ սնեալ, սրբաբերան, հեզ եւ խոհական, ոչ նզովք եւ ոչ անէծք ի բերանոյն ելեալ (ԿՈՍ. 54)։ Մեծոփեցին ոչ միայն գովաբանը, այլ եւ պաշտպանը եղած է Կիրակոսի, եւ շատ հաւանականութեամբ երբ յոտն Մասեաց ի յԱկոռի կը հանդիպէր (ԿՈՍ. 67), իր միտքը հաստատած էր Կիրակոսը առաջ քշել, եթէ Զաքարիա Աղթամարցին դժուարութեան բաղխէր։ Կիրակոս ծննդեամբ եւ աշակերտութեամբ Վասպուրականցի, այլ երեսուն եւ երկու ամաւ յառաջ ելեալ ի գաւառէն իւրմէ (ԿՈՍ. 54), այլեւս Վասպուրականցիներէ զատուած կրնար նկատուիլ, եւ Սիւնեցիներու եւ Արարատցիներու կողմէ ընդունելի ըլլալ, ինչպէս եղաւ ալ։

« 1458. Ժողովի Գումարումը   |   1460. Ընտրութեան Պարագաներ »
© Gratun.org