Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կիրակոս Ա. Վիրապեցի

1466. Գրգռութեանց Սկիզբը

Սակայն կամաց կամաց սկսան գլուխ երեւցնել նախանձոտ կիրքերը եւ խուլ հակառակութիւնները նորահաստատ կացութեան դէմ դժգոհութիւններ, եւ գոհունակութիւն չգտած բուռն ձգտումներ։ Այդ չժպհի երեւոյթները յառաջ եկան Սիւնիքի կողմէն եւ Տաթեւեան աշակերտութենէն, եւ դիտելի է որ Էջմիածինը շէնցնող Արարատի եւ Վասպուրականի հետ, Սիւնքը չէր յիշուած։ Կտրակոս որչափ ալ 32 տարիներէ ի վեր Արարատ հաստատուած, սակայն վերջապէս Վասպուրականցի մըն էր, Վասպուրականցիներէ պաշտպանուած, եւ անոնց կողմէն առջեւ մղուած, ինչպէս Մեծոփեցիին Ակոռի հանդիպելուն առթիւ դիտել տուինք (§ 1459)։ Բայց որ աւելին է, Կիրակոսի շուրջը խմբուեցան բոլոր Վասպուրականցիներ, Թովմաս Մեծոփեցին ինքն ալ ազդեցիկ եւ գլխաւոր դեր մը ստացաւ հայրապետանոցին մէջ։ Թէ ոչ ամէն, գոնէ շատ գործերու գլուխ Վասպուրականցիներ անցան, շահ եւ օգուտ անոնց բաժին սկսաւ ըլլալ, եւ Սիւնեցիներ եւ Տաթեւական խումբը երկրորդական շարքը մղուեցան, մինչեւ իրենք էին Արեւելեայց կեդրոնը, իրենք էին որ նոյնիսկ Վասպուրականցիներուն շարժում էին տուեր, թէ 12 Վասպուրականցիներուն Տաթեւ գալուն, եւ թէ Եռամեծ Տաթեւացիին Վասպուրական երթալուն առիթով։ Մեծոփեցին ալ զգալ կու տայ այդ կացութիւնը, երբ պարծենալէն ետքը թէ ամենայն բարութեամբ եւ շնորհօք զարդարեալ էր ազգս Հայոց (ԿՈՍ. 76), եւ թէ զարդարեալ էր սուրբ կաթողիկէն, կը յաւելու, թէ ամենքեան երանի տային կողմանց վարդապետաց եւ քահանայից ծովու բոլորովին (ԿՈՍ. 77), այսինքն է կը գովէին Վասպուրականի կողմանց եւ Վանայ ծովու բոլորովին պատկանող վարդապետները, որոնք այդ բարեկարգութեանց գործիչ կը նկատուէին։ Խուլ դժգոհութիւնները որոնք 1442 տարիէն սկսեր էին, յայտնի խօսուիլ սկսան 1443-ին սկիզբները, եւ պարագլուխ կանգնեցաւ Մարկոս եպիսկոպոս Վրաստանի, Հերմոնեցիին աշակերտներէն, որ Վաղարշապատի ժողովին չէր գտնուած։ Իրեն միացաւ Աստուածատուր վարդապետ Սաղմոսավանքէն (ԿՈՍ. 77), որ ցաւած էր որ մինն ի յանասնոց նմա ոչ նուիրեցին, ինչ որ Մեծոփեցին անգիտութիւն մեծ կը համարի, զոր արարին կաթողիկոսն եւ վերակացուք նորին Գաբրիէլ եպիսկոպոս Յովհաննավանքի եւ Կիրակոս վարդապետ Ռշտունի (ԿՈՍ. 75)։

« 1465. Ակնկալեալ Օգուտներ   |   1467. Կիրակոսի Դէմ »
© Gratun.org