Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Ժ. Ջալալբէգեանց

1498. Յովհաննէս Տարօնեցի

Թէպէտեւ այդ ժամանակամիջոցը, որուն վրայ կը խօսինք, ընդհանուր կերպով մոլեռանդ հալածանքներու գործեր չի ներկայե, սականյ երբեք չէ դադրած այն սովորութիւնը որով որեւէ ամբաստանութենէ կամ զրպրատութենէ ազատուելու միջոց կը ցուցուէր ուրացութիւնը, եւ իրաւ կամ կեղծ կամ սուտ ուրացութենէ մը ետ դառնալը մահապարտութեան պատճառ կըլլար։ Այս առիթներէն ամէնքը պատմւած չեն, ո՜վ գիտէ որչափ արի նահատակներու անուններ անյիշատակ մոռցուած են, որոնց յիշատակը թաղեալ կը մնայ յայտից եւ անյայտից յիշատակութեան մէջ (ՏՕՆ. 259)։ Անուննին ծանօթներէն մէկն է Յովհաննէս Տարօնեցի, մշոյ Ս. Կարապետի Իննակնեան վանքին եպիսկոպոսը, որուն վրայ նախանձոտ Քուրդեր զրպարտութիւն յարուցին, թէ քակեաց զքարին մզկթին եւ տարեալ շինեաց զեկեղեցին իւր (ՆՈՐ. 300)։ Եպիսկոպոսը Մուշի գաւառապետէն ձերբակալուելով Բաղէշի ամիրապետին զրկուեցաւ, որ առանց ուրիշ քննութեան ուրացութեան պայմանը առաջարկեց, եւ Յովհաննէսի մերժելուն վրայ բռնադատութեան տանջանքներ վարձուեցան։ Նախ մերկացնելով բարձր տեղ մը հանեցին եւ վիզը չուան ձաղանքի ենթարկեցին, յետոյ նոյն կերպով քաղաքին մէջէն քարշեալ տարան մինչեւ բերդը, կրակ վառելով բոցերէն անցուցին, սուրով խոցեցին, եւ քարկոծեցի, մինչեւ որ հոգին աւանդեց քարերու տարափին ներքեւ (ՆՈՐ. 302)։ Իսկ մարմինը փառօք թաղուեցաւ Ս. Սարգիս եկեղեցւոյն մէջ, Բաղէշի արքեպիսկոպոսին ձեռքով (ՆՈՐ. 303), որ էր Յովհաննէս Թամուրնց (ՓԻՐ. 213)։ Նահատակութեան օրը կը նշանակուի, ապրիլ 19, Նոր կիրակէի երեքշաբթին (ՆՈՐ. 303), որ կը յարմարի 1463-ին ինչպէս ունին քանի մը ձեռագիրներ, եւ կը հաստատէ Մարտիրոս Պոռեցի վարդապետը (ՓԻՐ. 213), եւ չարդարանար ուրիշ գրչագիրի ցուցած 1473 թուականը (ՆՈՐ. 304)։

« 1497. Զաքարիայի Մահը   |   1499. Ուրիշ Վկաներ »
© Gratun.org