Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սարգիս Գ. Միւսայլ

1523. Տասնամեայ Միջոց

Իսկ մեր կարծիքը եղած է, ոչ Եղիշէի եւ ոչ Ներսէսի բուն գահակալութիւնը ընդունիլ, այն մեծ պատճառով, որ յիշատակարաններու մէջ բնաւ չենք հանդիպիր այս երկու անուններուն իբրեւ բուն կաթողիկոս արձանագրուելուն եւ ցորչափ որեւէ այդպիսի յիշատակութիւն չտեսանք կամայական եւ քմահաճոյ կը կարծենք Եղիշէ կամ Ներսէս անունները ցուցակին անցնել, իբրեւ բուն գահակալ կաթողիկոսներ։ Ենթադրութիւնները ներեալ կընդունինք, երբ գոնէ ամենափոքր ակնարկ մը զայն արդարացնէ եւ կամ թէ ժամանակագրական պահանջ մը զայն անհրաժեշտ ցուցնէ։ Ներկայ պարագայիս մէջ ոչինչ կարգելու մեզ ենթադրել որ Սարգիսի կեանքը 1506-էն անդին ալ շարունակած ըլլայ, եւ կամ Զաքարիա 1515-էն առաջ բուն գահակալութեան բարձրացած ըլլայ, վասնզի Դավրիժեցիին տուած թուականները, ոչ թէ զնոցին կաթողիկոսացն նստելոյ զառաջին ամն նշանակեն, այլ միայն կը ցուցնեն թէ այն թուովն իշխանութեան վրայ եւ կենդանի կը գտնուէին (ԴԱՎ. 331)։ Եւ որովհետեւ ոչ մի նշան չունինք միջանկեալ տասնամեային որոշ մէկ տարւոյն մէջ Սարգիսը մեռած ըսելու, կեղակարծ բան մը ենթադրած չըլլալու համար, մինչեւ 1515 կը յետաձգենք անոր մահը, միեւնոյն որ նորգտնուող յիշատակարաններ եւ նոր յիշատակութիւններ ստոյգը երեւան բերեն, եւ որոշ կերպով հաստատուի 1506-1515 տասնամեային նկատմամբ ընդունելիք իրականութիւնը եւ փարատուի յիշատակութեանց չգտնուելէն յառաջ եղած մթին անստուգութիւնը։ Հետեւաբար պիտի չկարենանք աւելի բան մը ըսել Միւսայլ Սարգիսի մահուան նկատմամբ։ Միայն դիտել պիտի տանք թէ ժամանակագրական դժուարութեան չենք հանդիպիր ենթադրելով որ 1476- ին աթոռակից եւ 1484-ին գահակալ հռչակուող Սարգիսը, մինչեւ 1515 ապրած ըլլայ, որովհետեւ ութունամեայ եւ աւելի տարիք ունեցող անձեր յաճախ տեսնուած են Հայաստանեայց կաթողիկոսներու շարքին մէջ։

« 1522. Սարգիսի Տեւողութիւնը   |   1524. Սսոյ Կաթողիկոսներ »
© Gratun.org