Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Զաքարիա Բ. Վաղարշապատեցի

1535. Զաքարիայի Մահը

Սէլիմի եւ Իսմայէլի Հայաստանի հողին վրայ մղած պատերազմները աղետալի եղան Հայ տարրին համար, գլխաւորապէս Իսմայէլի հրամայած աւերածներով (§ 1534), եւ այս նեղութիւնները անշուշտ Էջմիածնի եւ Զաքարիայի վրայ ալ ծանրացան։ Որչափ եւ Դաւրիժեցին յայտնի նշանակած չըլլայ, հնար չէ ենթադրել որ Զաքարիա առանց աթոռակիցի մնացած ըլլայ, եւ որովհետեւ ինքն Սարգիսի աթոռակիցներուն վերջինն էր, ուստի մինակ չմնալու համար, անշուշտ իր կաթողիկոսութեան սկիզբը եւ ըստ սովորական ըմբռնման 1515-ին, իրեն աթոռակից մը առաւ, որ եղաւ նորէն Սարգիս մը, Սարգիս Դ. թուահամարի կարգով։ Այդ Սարգիսի համար Ռոշքեան կը գրէ թէ 1496-էն Վրաստան կը գտնուէր, որ ըսել է թէ Սարգիս Գ-ի օրէն Վրաստանի առաջնորդ էր, այլ կերեւի թէ թուատառի սխալ մը սպրդած է, ուր կը գրէ թէ մինչեւ 1524 Վրաստան մնաց (ԱՐՐ. 230), վասնզի չենք կրնար ենթադրել որ աթոռակից նշանակուելէն ետքն ալ, եւ գահակալութեան բարձրացած ատենն ալ կարող եղած ըլլայ Էջմիածինէ դուրս ապրիլ։ Ռոշքեանի տուած տեղեկութիւնը կը ծառայէ մեզի Վրաստանի մակդիր անունով որոշել այս Սարգիսը իր համանուններէն։ Զաքարիայի գործունէութենէն բնաւ պատմելու յիշատակութիւն մը չենք գտներ, իսկ մահը կը ստիպուինք դնել 1520-ին, սա միակ պատճառով որ այդ թուականին աթոռակից Սարգիսը իբր բուն կաթողիկոս կը յիշատակուի Դավրիժեցիէն, եւ Զաքարիա այլեւս չի յիշուիր (ԴԱՎ. 337)։ Նոյն մեկնութեամբ վարուած է նաեւ Երեւանցիին 1520-ին դնելով Սարգիսի կաթողիկոսութիւնը (ՋԱՄ. 20), եւ այսպէս կը շարունակեն յետագաներն ալ որչափ եւ Դավրիժեցին ըսած ըլլայ, թէ սկզբնաւորութեան տարիները չեն իրեն նշանակած թուականները (ԴԱՎ. 334)։

« 1534. Երուսաղէմ և Սէլիմ   |   1536. Խաչատուր Կողբացի »
© Gratun.org