Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ստեփանոս Ե. Սալմաստեցի

1557. Աբգար Եւդոկիացի

Միքայէլի անունին պատիւ բերող ձեռնարկներէն մեծագոյնը տպագրութեան գործին զարկ տալու համար ունեցած մասնակցութիւնն է։ Միքայէլ աթոռակից կաթողիկոս 1562-ին Սեբաստիա կը գտնուէր, բայց թէ երբ եկած էր, դժուար է ճշդել, ինչպէս նաեւ գալուն շարժառիթը որոշել, զոր կասկածով միայն նշանակեցինք (§ 1555)։ Բայց անհաւանական չէ ըսել, թէ ուղղակին ազգային ձեռնարկներու համար եկած ըլլայ, նոյն իսկ Սալմաստեցիին հետ խորհրդակցութեամբ (§ 1551), եւ այնտեղէ աւելի յաջող միջոցներ գտնելու ակնկալութեամբ։ Միքայէլ յարաբերութեան կը մտնէ Աբգար Եւդոկիացի կոչուած անձին հետ որդի Ամիր պէկի, սովորաբար Սաֆար կամ Սէֆէր կոչուած (ՅԻՇ. 256), իբրեւ յարմարագոյն անձ այդ նպատակին, թէ իր միջոցներով եւ թէ յաջողակ ձիրքերով։ Աբգարի որդին Սուլթան կամ Սուլթանշահ, իր հօրը վրայ տեղեկութիւն տալ ուզելով կը հաստատէ թէ նա թագաւորազուն էր Սենեքերիմ Արծրունիի ցեղէն (§ 824), եւ ճիւղադրութիւն կազմելու համար Աբգարէ կիջնէ Տրդատ, անկէ Գագիկ Կարսեցին, անկէ Սենեքերիմ Սեբաստացին, եւ անկէ իր հօր Աբգարի, անյարմար համարելով տալ զանունս մի ըստ միոյ ի յԱբգարոյ մինչ իր հայրը (ՅԻՇ. 256)։ Իսկ այս ճիւղագրութիւնը հաստատած կըլլայ Միքայէլ՝ Սեբաստիոյ մէջ առնելով ժողով բազում եպիսկոպոսաց եւ երիցանց եւ փարթամաց եւ իմաստնոց հանճարաց, եւ ամէնէն կնքուած վկայագիր մը կազմելով։ Վկայողներուն վկայագիր մը կազմելով։ Վկայողներուն մէջէն յանուանէ կը յիշուին, Երուսաղէմի պատրիարք Անդրէասը, վանահայր եպիսկոպոսներ՝ Բարսեղ Ս. Հռիփսիմէի, Քրիստափոր Ս. Աննայի, Աստուածատուր Այրի վանքի, Պետրոս Ս. Մարտիրոսի, ու Թադէոս Ս. Առաքելոց, թեմակալ եպիսկոպոսներ՝ Յովսէփ Պիծառի, Անդրէաս Ամասիոյ, Սրապիոն Բալուայ ու Յովհաննէս Անկիւրիոյ, միաբան եպիսկոպոսներ՝ Սամուէլ Երուսաղէմէ, Մխիթար Էջմիածինէ, Խաչատուր ու Քրիստափոր։ Վարդապետներ՝ Յովհաննէս Ս. Յովհաննու եւ Գրիգոր, քահանաներ՝ Ղազար Ս. Նշանի ու Սահակ աւագերէց, երեսփոխան Յովհաննէս Ս. Մեննայի, եւ մանկտւագներ՝ Գրիգոր ու Տովլաթ։ Նկատելով որ այդ անուններ խիստ անկարգ կերպով շարուած են բնագիրին մէջ (ՅԻՇ. 256), եւ թէ Անդրէաս պատրիարք Սեբեստիա գացած, եւ 1566-ին արդէն Երուսաղէմ վերադարձած է (§ 1546), ամենայն հաւանականութեամբ կը հետեւցնենք թէ Միքայէլ կաթողիկոսի նախագահութեամբ, օրինաւոր ժողով կազմուած չէ Սեբաստիոյ մէջ, այլ միայն կաթողիկոսի տուած վկայագիրին ներքեւ Աբգար հետզհետէ նոր վկաներ աւելցուցած եւ կնիքներ ժողոված է։ Իսկ իր հօր եւ իր թագաւորական սերունդը յաւակնոտ թեթեւամտութիւն մը կերեւի, կամ թէ Եւորպացւոց աչքին փոշի փչելու միջոց մը, ինչպէս մեր օրերն ալ տեսանք 1878-ին Ռուսիոյ ղրկուած պատգամաւոր եպիսկոպոսին վրայ։ Կերեւի թէ Աբգար Ամիրպէկեան ալ այդ տեսակ դիտումներ ունեցած է։

« 1556. Աղթամար և Աղուանք   |   1558. Աբգար և Հռոմ »
© Gratun.org