Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Միքայէլ Ա. Սեբաստացի

1566. Զանազան Աթոռակիցներ

Միքայէլի գահակալ կաթողիկոսութիւնը պատմելու սկսած ատեննիս, չենք պարտաւորուիր իբրեւ նոր անձ մը զայն ներկայել, զի արդէն բաւական ընդարձակ կերպով անոր գործունէութիւնը տեսանք ու պատմեցինք։ Դավրիժեցին 1567-ին կը դնէ Միքայէլը իբր առաջին եւ բուն գահակալ (ԴԱՎ. 338), եւ Կամենցի յիշատակարանը մինչեւ 1566 կը հասցնէ Սալմաստեցիի կաթողիկոսութիւնը (ԲԺՇ. 143), եւ մենք բանաւոր կը սեպենք 1566-ին վերջերը դնել Սալմաստեցիին մահը եւ Սեբաստացիին գահակալութիւնը։ Երբոր Միքայէլ գահակալութեան կանցնեէր, իրեն աթոռակից կը գտնուէին երկու Վաղարշապատցիներ Բարսեղ Գ. եւ Գրիգոր ԺԲ (§ 1554)։ Սակայն ասոնցմէ առաջինը կը վախճանէր 1567 տարւոյն մէջ (ԹՈՐ. Բ. 256), եւ անշուշտ անոր փոխանակելու համար է, որ նոր աթոռակից մը կանուանուի Ստեփանոս Զ. Առնջեցի։ Թէպէտ Դավրիժեցին 1567 տարւոյն ներքեւ չորսին անունն ալ միանգամայն կու տայ, եւ միասին կը յիշէ Միքայէլ Ա. Բարսէղ Գ. Գրիգոր ԺԲ , եւ Ստեփանոս Զ. կաթողիկոսները (ԴԱՎ. 338), սակայն կը կարծենք թէ նոյն թուականին ներքեւ չորսին ալ գտնուած ըլլալը կուզէ իմացնել, եւ ոչ չորսին ալ միատեղ։ Ինչպէս ուրիշ շատ կաթողիկոսներուն, նոյնպէս Առնջեցիին ալ նախընթացին վրայ բան մը պիտի չի կարենանք պատմել, եւ ոչ ալ իր գործունէութեան մասին բան մը գիտենք, եւ կերեւի թէ երկարաւեաց ալ եղած չէ, վասնզի երբոր Գրիգոր ԺԲ. գահակալութեան կանցնի Ստեփանոս Զ.- ի անունը չի տրուիր եւ ամենայն վստահութեամբ կը հետեւցնենք Միքայէլի կենդանութեան անոր վախճանած ըլլալը, առանց կարենալու, ժամանակը ճշդել։ Միքայէլի կաթողիկոսութեան տեւողութիւնն ալ վստահագոյն կերպով Դավրիժեցիէն կը քաղենք, որ միայն 1576-ին Գրիգոր ԺԲ.- իբր գահակալ գլուխ կանցնէ (ԴԱՎ. 338), եւ հետեւաբար մինչեւ այն տարի ապրած կըլլայ Միքայէլ 21 տարի աթոռակցութեամբ եւ 10 տարի գահակալութեամբ երկարատեւ եւ ոչ ապարդիւն կաթողիկոսութիւն վարելով։ Չամչեան, որ աթոռակցութեամբ մէկտեղ Միքայէլի 22 տարի պաշտօնավարութիւն կու տայ, յայտնի աղբիւր եւ զօրաւոր փաստ մը չունի, եւ երբ իբր Միքայէլի յաջորդներ՝ Գրիգոր ԺԲ.-ի 4, եւ Ստեփանոս Զ.-ի 2, եւ Թադէոս Բ..- ի 9 տարի կը վերագրէ (ՉԱՄ. Գ. 525), յայտնապէս կը հակառակի Դավրիժեցիին, որ մինչեւ 1593 կենդանի կենթադրէ Գրիգոր Ժբ.-ը (ԴԱՎ. 338), ինչ որ յիշատակարաններով ալ կը հաստատուի։ Երեւանցիին շարակարգութիւնն ալ շփոթ է երբոր կը գրէ, զկնի տէր Միքայէլի, տէր Բարսեղ, տէր Գրիգոր, եւ տէր Ստեփանոս, մի՞նոյն 1567 թուականին ներքեւ (ԶԱՄ. 20), զի Բարսեղ եւ Ստեփանոս զկնի տէր Միքայէլի կենդանի չէին։ Սովորական ցուցակն ալ աւելի յաջող չէ, երբոր իբր իրարու յաջորդներ կը նշանակէ 1547 Միքայէլ Ա., 1557 Բարսեղ Գ., 1563 Գրիգոր ԺԲ., 1573 Ստեփանոս Զ., 1575 Թադէոս Բ. 1584 Առաքել Ա (ԺԱՄ. 637)։ Գահակալներու գաւազանը միայն Ստեփանոս Ե., Միքայէլ Ա. եւ Գրիգոր ԺԲ. կաթողիկոսները պէտք է պահէ շարքին մէջ, քանի որ մնացեալներ իբր լոկ աթոռակիցներ՝ չեն կրնար կաթողիկոսութեան յաջորդական գաւազանին անցնիլ։

« 1565. Ժամանակակից Վկաներ   |   1567. Զանազան Դէպքեր »
© Gratun.org