Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր ԺԲ. Վաղարշապատցի

1576. Ազարիայի Նամակները

Լէոնարդոսի եւ Ազարիայի մեջեւ կատարուած բանակցութիւնք մինչեւ 1585 շարունակեցին, թէպէտ մանրամասնութիւնք մեզի անծանօթ կը մնան այլ Գրիգոր սարկաւագ կը վկայէ, թէ միայն յետ յոյժ մտածութեան եւ զրուցից բազում անգամ ի հետ պարոնտէր Սիդովնայ եպիսկոպոսին, եւ յետ խորհրդակցելոյ ի յաւագ բաժին իւր եպիսկոպոսացն եւ երիցանց, այսինքն մեծամասնութեամբ եւ ոչ միաձայնութեամբ, վերջապէս ընդունեցաւ ստորագրել առաջարկեալ դաւանութիւնը ի տունն եպիսկոպոսութեան եկեղեցւոյն Հալպայ (ԿԱԹ. 307)։ Ասոր վրայ Ազարիա Սիս դարձաւ, եւ այն տեղէ գրուած են երկու նամակներ, մէկը կաթողիկոսին եւ միւսը եպիսկոպոսներուն կողմէն, ուղղուած Գրիգոր ԺԳ. պապին 1585 ապրիլ 10 շաբաթ օր թուականով, որ այն տարին աւագ շաբաթ է, եւ է նաեւ Գրիգոր ԺԳ. պապին մեռած օրը (§ 1573)։ Ազարիա իր նամակին մէջ կը յայտնէ, թէ կաթողիկոսութեան չանցած ուխտ ունեցած է Հռոմ այցելել, բայց հիմա այլեւս չի կրնար, վախնալով յայլ մեծ փորձանաց, եթէ բնակութենէն հեռանար։ Անոր համար, Յովհաննէս եպիսկոպոսը կը յղէ իր տեղը, եւ անոր հետ Գրիգոր սարկաւագն ալ, առաւել պասմային համար, եւ Աստուածաշունչ մըն ալ կը ղրկէ ըստ այնմ տպագրելու համար, վասնզի գրչագիրներ 200 կամ 300 ֆլորին կարժեն եւ չեն գտնուիր։ Կը յիշէ թէ ստորագրած է ներկայացուած դաւանութիւնը տեղեկութիւն ունեցած է նորոգման տոմարից, բայց թէ չի կրնար խախտել յառաջ քան զայլ ազգինք, եւ կը յաւելու թէ սարկաւագը կու գայ քանի մը տղայով վասն ուսման դպրատունն (ԿԱԹ. 312)։ Ակնարկներ ունի Դաշանց Թուղթին եւ Կոռիկոսեանց ժամանակ Հռոմի միացեալ եղած են, թէպէտեւ կը խոստովանի, թէ բազում մեր նախնիք ոչ են պահել զայս պարտս (ԿԱԹ. 309)։ Այդ յայտարարութեանց նպատակն է պապին սիրտը օգնութեան եւ նպաստի շարժելու զի, կըսէ ամենեքին եմք գերի ի ներքոյ անողորմ տէրանց, որք վասն մեղաց մերոց ամենայն օր տանջեն եւ չարչարեն զմեզ ագահութեամբ, մինչ մենք տնանկ եւ աղքատք եմք (ԿԱԹ. 309)։ Իսկ միւս նամակը ստորագրած են Մարտիրոս Աշոտի, Յովհաննէս Զէյթունի, եւ Ղազար Հալէպի եպիսկոպոսներ, Մըսըրշահ, Լիպարիտ, Յանուշ եւ Պուտախ Սսոյ իշխաններ, եւ Յովհաննէս քահանայ Հալէպի։ Ասոնք կը վկայեն թէ Ազարիա Խաչատուրի օգնական եղած է եւ այժմ իրենց կաթողիկոսն է, եւ կը խնդրեն որ ըստ այնմ ճանչցուի, եւ կը փակեն միշտ նոյն յանգերգը կրկնելով, թէ մի մոռնանք զմեզ զաղքատս եւ զտնանկս (ԿԱԹ. 313)։ Շարունակ աղքատ եւ տնանկ ըլլալնին յիշեցնելը՝ կը բացատրէ Կիլիկեցւոց ունեցած ակնկալութիւնը եւ դաւանութիւնը ստորագրելէն սպասուած հետեւանքը։ Որոշակի պիտի չկարենանք ճշդել թէ ստորագրող Զէյթունի եպիսկոպոսը, կամ թէ ուրիշ Յովհաննէս եպիսկոպոս մըն է Հռոմ երթալիք պատուիրակը։

« 1575. Լէոնարդոս Պատուիրակ   |   1577. Աջարիայի Դաւանագիրը »
© Gratun.org