Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Դ. Վաղարշապատեցի

1584. Սրապիոն Աթոռակից

Իսկ Շահաբասի գալէն սպասուած ակնկալութեան իրականալուն ժամանակը անորոշ էր, եւ պէտք էր դրամի եւ հարկի ստիպողական պէտքին հանդէպ անմիջական դարման մը հոգալ։ Գահակալ ու աթոռակից երկու կաթողիկոսներ կը մտածեն նոր աթոռակից մը աւելցնել, որ թէ գործունէութեամբ եւ թէ դրամական կարողութեամբ կարենայ զօրաւոր օգնական մը ըլլալ։ Այսպիսի մէկ մը ամէնուն կողմէ վկայուած էր Սրապիոն Ուռհայեցի մեծ վարդապետը, Ամիդի կամ Տիրապէքիրի եպիսկոպոս։ Ինքն մեծահարուստ հոր ժառանգ ըլլալով ալ՝ եկեղեցական կոչման նուիրուած էր, եւ աշակերտած Ղուկաս Կեղեցի վարդապետին (§ 1564), որ էր գլուխ ամենայն վարդապետաց ժամանակին, եւ անկէ ընդունած էր վարդապետական գաւազանը 1586 փետրուար 20-ին եւ յետոյ Տիարպէքիրի առաջնորդ եղած, եւ ինքն ալ նոր աշակերտութիւն բացած եւ նշանաւոր վարդապետներ հասուցած։ Այսպէս եղան, Գրիգոր Կեսարացի, Բարսեղ Ամդեցի, Յովհաննէս Ուռհայեցի, Արիստակէս Տարոնեցի, Յովսէփ Հզուեցի, Յովհաննէս Քաջբերունի եւ Մովսէս Տաթեւացի։ Ուսումնական զարգացման հետ, ազդեցիկ գիրք մըն ալ շահած էր Սարգիսն նոյնիսկ Հոռոմոց եւ Ասորւոց եւ Մահմետականաց զոր ինչ եւ կամէր կենցաղական (ԴԱՎ. 5)։ Դաւիթի եւ Մէլիքսեդեկի համար ընտրութիւնը դժուար չեղաւ, եւ իրենց գրութեամբ Սրապիոնը կաթողիկոսութեան հրաւիրեցին խոստանալով անոր ձեռքը յանձնել ամէն գործերը, եւ մեք կըսեն մեզէն մերովք կամօք ի բաց կամք ի կաթողիկոսութենէ, բայց այս խօսքերով ոչ թէ իրենց աստիճանէն, այլ միայն գործերը վարելու նախաձեռնութենէ կը հրաժարէին։ Սրապիոն հաւանեցաւ, բայց ոչ թէ յաղագս կաթողիկոսութեան եւ փառաց կըսէ Դավրիժեցին, այլ վասն փրկութեան լուսասփիւռ աթոռոյն եւ հասաւ Ջուղայ, ուր եկան զինքն դիմաւորել երկու կաթողիկոսներն, Մանուէլ Հաւացթառի, Մանուէլ Խորվիրապի եւ Աստուածատուր Գեղարդի եպիսկոպոսներով, եւ քանի մը ազգականներով։ Այնտեղ բանակցութեան կը մտնեն, Սրապիոն չի խնայեր սուղ ինչ եպերական բանս, որուն երկու կաթողիկոսները, եւ որք կաթողիկոսականքն էին, ոչ հաճեցան, Հաւուցթառեցին աղմուկ շփոթի էարկ, եւ խանգարեաց զսպել եւ զլսել վերջապէս երկպառակութիւն եւ խռովութիւն տիրեց, եւ Դաւիթ ու Մելիքսեդեկ բանակցութիւնը խզելով վանքը մեկնեցան։ Սրապիոն Ջուղայի մէջ մնաց, եւ Ջուղայեցիք անոր խօսքերուն եւ կարողութեան զմայլելով՝ ջանացին առաջին խորհուրդը լրացնել, եւ իրենց միտքին հաճեցուցին զամենայն ժողովուրդ երկրին, եւ Էջմիածնի մէջ Սիւնհոդոս մեծ կազմեցին, եւ Սրապիոնը կաթողիկոս օծել տուին մեծախումբ հանդիսիւ 1603 օգոստոս 14-ին (ԴԱՎ. 7)։ Վերափոխման կիրակի օրը, եւ ոչ Հոգեգալստեան. օրը (11. ԱՄՍ. 5), որ յունիս 12-ին կիյնար։ Այս առթիւ մակագրեցին զանուն նորա Գրիգոր (ԴԱՎ. 7), եւ ըստ այսմ եղաւ նա Գրիգոր ԺԳ. Սրապիոն աթոռակից կաթողիկոս, զի գահակալութիւնը միշտ Դաւիթին կը մնար ցորչափ չէր հրաժարած։

« 1583. Շահաբասի Ընթացքը   |   1585. Շահաբաս և Սրապիոն »
© Gratun.org