Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Դ. Վաղարշապատեցի

1586. Սրապիոնի Վախճանը

Դաւիթ եւ Մելիքսեդեկ Շահաբասի կողմն անցնելով եւ Պարսից տիրապետութեան օժանդակելով, կը կարծէին ոչ միայն իրենց կաթողիկոսութիւնը ապահովել, այլեւ Օսմանեանց հեռանալովը անոնց ունեցած պարտքերէն ազատել, բայց այդպէս չեղաւ։ Հայզիւ թէ Շահաբաս Երեւանի մէջ հաստատուեցաւ եւ Օսմանեանց գրաւած գաւառները ետ առաւ, անոնց պահանջներուն ալ տէր դարձաւ, եւ երկու կաթողիկոսները ստիպեց որպէսզի անվճար մնացած տուրքերը վճարեն։ Այս բանակցութեանց մէջ Սրապիոնի անունը տրուեցաւ իբր կաթողիկոսակից եւ պարտքին ալ մասնակից (ԴԱՎ. 19)։ Գլխաւորապէս Մելիքսեդեկն էր, որ առաջ արհամարհեց զՍրապիոն՝ Շահաբասի դիմելով (ԴԱՎ. 151), եւ այս անգամ ալ ուզեց այս կերպով զօրաւոր մրցակիցէ մը ազատիլ։ Շահաբասի հրամանով թագաւորական հարկապահանջները կաթողիկոսական պատուիրակին հետ իսկոյն ճամբայ ելան Սրապիոնի ետեւէն, Ջուղայի մէջ ըմբռնեցին զնա, եւ արարին ի կալանս եւ պահանջէին ի նմանէ գանձս յոլովս։ Թեեւ Սրապիոն մաս մը բան վճարեց, սակայն հարկապահանջները չգոհացան, եւ աւելին գանձելու համար արկին զՍրապիոն ի վտանգս չարչարանաց հարուածոց եւ գահից, մինչեւ իսկ ի հրապարակի կախեալ յոտից բրածեծ առնէին զնա ուժգին նւուրս յոլովս (ԴԱՎ. 19)։ Սրապիոն ստիպուեցաւ բազում գանձս փոխ առեալ վճարել, որպէսզի հարկապահանջները գոհացնէ, եւ այսպէս ձեռքերնէն ազատելով, Ջուղայէ մեկնեցաւ ու եկաւ Վան, եւ Վանէ Տիարպէքիր (ԴԱՎ. 20), ուր նորէն իբր առաջնորդ ընդունուեցաւ, ինչպէս կը տեսնուի 1605-ին այնտեղ գրուած յիշատակարանի մը մէջ, ի տիրապետութեան մերոյ նահանգիս տէր Սրապիոն վարդապետին, որ եւ շնորհիւ Տեառն Գրիգոր կաթողիկոս սուրբ Էջմիածնայ (ԹՈՐ. Բ. 435)։ Սակայն թէ տարիքը առած էր, եւ թէ փորձանքներէ տկարացած էր, որով Տիարպէքիր դառնալէն տարի մը ետքը վախճանեցաւ 1606 ապրիլ 23-ին (ԴԱՎ. 20), Երեւման խաչին ուրբաթ օրը, եւ նոյն տեղ թաղուեցաւ հասարակաց գերեզմանատան մէջ, ուր տակաւին կը տեսնուի իր համեստ շիրիմը պարզ տապանագիրով մը։ Սրապիոնի կաթողիկոսութիւնը երազի պէս անցած բան մը եղաւ, եւ ոչ ալ կանոնաւոր գործունէութիւն մը ունեցաւ։ Դաւիթէ եւ Մելիքսեդեկէ հրաւիրուելով եւ չհամաձայնելով, Ջուղայեցիներու ստիպմամբ ձեռնադրուեցաւ 1603-ին վերջերը, գործի չի ձեռնարկած պատերազմի տագնապներուն ենթարկուեցաւ իր ունեւորութեան համբաւին երեսէն վտանգուեցաւ, եւ հասնելէն տարի մը ետքը մազապուր ազատուելով իր տեղը դարձաւ, եւ քիչ ետքը մեռաւ։ Իբրեւ անհատական ձիրքերով նշանաւոր անձ մը, պատուաւոր յիշատակ մը թողած է Սրապիոնի անունը, թէպէտ իբր կաթողիկոս ոչ մի նշանակութիւն ունեցածչէ։ Եւ ոչ ալ իբր հակաթոռ նկատուած է, թէպէտեւ վերջին պահուն Դաւիթ եւ Մելիքսեդեկ ետ կեցած ըլլան իրենց առաջարկէն, ուստի իբր օրինաւոր աթոռակից կը պահենք իր անունը։ Գրիգոր ԺԳ. Սրապիոն կոչմամբ։

« 1585. Շահաբաս և Սրապիոն   |   1587. Բռնի Գաղութը »
© Gratun.org