Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Դ. Վաղարշապատեցի

1608. Մելքիսեդեկի Արկածները

Դաւիթի եւ Մելքիսեդեկի խնդիրին դառնալով, Շահաբաս հրաման ըրաւ Մելքիսեդեկը ի պատիժս եւ ի տանջանս մատնել, եւ զինքեան իսկ զմարմնոյ զմիսն իրեն ուտեցնել, իսկ Աջը Էջմիածինէն առնելով Գորի ղրկել։ Հրամանին գործադրութիւնը յանձնուեցաւ Թահմազղուլի բէկին, որ փոխանորդաբար Երեւանի կուսակալութիւնը կը վարէր, իր հոր Ամիրգունայի բանակին հետ Վրաստան գտնուելուն համար։ Թահմազղուլի անմիջապէս Մելիքսեդեկը ձերբակալեց Երեւանի մէջ, եւ Էջմիածին բերելով, սկսաւ չարչարել միւս միաբաներն ալ տագնապաւ խոշտանգէր, ստիպուելով որ Աջը յանձնեն, որոնք վերջապէս դարանը ցուցուցին, ուսկից Թահմազգուլի Աջը հանեց ու առաւ, դարանին մէջ գտնուող ոսկետուփ մեծագին աւետարան մը եւ արծաթեայ խաչ մըն ալ մէկտեղ։ Անկէ ետքը Մելիքսեդեկն ու աւանդները առնելով Երեւան կը դառնայ, որ հրամայուած միւս պատիժը գործադրէ բերդին մէջ։ Որովհետեւ յօժարակամ չէր կրնար Մելիքսեդեկ իր միսը խածնել եւ ուտել, զայն կռնակի վրայ կը տարածեն, ոտուըներէն ու ձեռուըներէն չորս ցիցերու կը պրկեն, բեւեռաքաշով՝ այսինքն է աքցանով թեւէն պատառ մը միս կը փրցնեն, եւ բռնի բերնին մէջ կը խօթեն, եւ փատուորներ կը սկսին ծեծել, մինչեւ որ ծամէ ու կլլէ, ուսկից ետքը մունետիկը կաղաղակէ, թէ կատարեցաւ հրաման թագաւորին, եւ Մելիքսեդեկը կապերէն կը քակեն, բայց շղթայակապ կը բանտարկեն շահին զրկելու համար (ԴԱՎ. 157)։ Այս տարադէպ գործերը տեղի ունեցան յաւուրս պահոց փոխման Աստուածածին (ԴԱՎ. 158), որուն բարեկենդանը 1612-ին՝ կը հանդիպէր օգոստոս 9-ին։ Մելիքսեդեկի չարչարանքը այսպէս տեղնիտեղօք կը պատմէ Դավրիժեցին, սակայն համբաւը շատ աւելի մեծցուցած է զայն, իբր թէ ուրագով զերկու բէնն, այսինքն ուսերը տաշեցին որպէս զփայտ, ինչ որ լոկ զրոյցէ առնելով գրած կըլլար Երզնկացի Ամիրասը (ՏԱՇ. 355)։ Չարչարանքին գործադրուելէն ետքը Ղուրաթ Նաջիրլու անուն սպայի մը պաշտօն յանձնուեցաւ, զինուորական պահպանութեամբ Մելիքսեդեկը կապանօք եւ աւանդները սնտուկով Գորի տանիլ Շահաբասին։ Սա աւանդները կը զննէ ու կը պահէ, իսկ Մելիքսեդեկը սպաննել պիտի տար. եթէ Ամիրգունայի միջնորդութիւնը չըլլար, բայց առջեւը հանելով կը սպառնայ, եւ շղթայակապ կը պահէ, ետքէն ալ Թահմազղուլի փոխկուսակալին կը զրկէ, որ աւանդներուն ու Էջմիածինի կաթողիկէին նշանաւոր քարերուն հետ Ասպահան ղրկէ, ուր ինքն կուզէր դատել Մելիքսեդեկը՝ պատերազմի դաշտէն հեռանալէն ետքը։ Ըստ այսմ ալ կը գործադրուի Մելիքսեդեկ միշտ շղթայակապ Ասպահան արգելական կը տարուի։ Աջն ու աւետարանն ու խաչը Սաֆարի տունը իպահ կը տրուին, Ս. Հռիփսիմէի նշխարներուն հետ, իսկ կաթողիկէին քարերուն առաքումը կը յետաձգուի, մինչեւ որ քակուին, պատրաստուին եւ ծանր կառքերով եւ յարմար եղանակի մէջ կարենան Էջմիածինէ Ասպահան փոխադրուիլ։ Դավրիժեցին Մելիքսեդեկին կրած արկածներուն վրայ խորհրդածելով կը գրէ, թէ պարտ է սքանչանալ եւ հիացմամբ զարմանալ ըստ հատուցումն գործոցս, իբր զի այս կերպով անգամ մըն ալ ճշմարտուեցաւ թէ որով եւ մեղանչէ ոք, նովիմբ եւ տանջեսցի։ Իսկ Մելքիսեդեկը կը մեղադրէ, նախ բոլոր յոյսը մարդու, այսինքն Ամիրգունայի վրայ դնելուն, եւ երկրորդ Սրապիոնի գլուխը բերած փորձանքներուն համար (§ 1586)։ Թահմազղուլի բէկ սրբութիւնները ատեն Յովհաննէս քահանայի մը յանձնած էր անոնց ընկերանալ, իսկ Ասպահան հասնելուն մեծահանդէս թափորով եւ եկեղեցական արարողութեամբ կատարուեցաւ անոնց ընդունելութիւնը։ Այդ վերջին եղելութիւնները տեղի ունեցան 1613 տարւոյն սկիզբները, եւ ասով տեսնուի, թէ Մելիքսեդեկի հնար չէր 1613 մարտ 22-ին ազատօրէն պապին նամակ գրել, եւ Զաքարիա կըլլայ զայն յարմարցնողը քանի որ Կ. Պոլսոյ մէջ էր, եւ տեղեկութիւն չունէր հեռաւոր Արեւելքի մէջ եղածներէն (§ 1605

« 1607. Շահաբաս և Էջմիածին   |   1609. Մելիքսեդեկ և Դաւիթ »
© Gratun.org