Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Դ. Վաղարշապատեցի

1612. Փութկայի Միւս Բաժինը

Ասոր վրայ կարեը միւս բաժինին եկաւ, բայց Մուրատ Ղըրխեալան շուտով տկարացաւ եւ յանձնառու եղաւ իսլամանալ, իս իր ժողովուրդին համար յայտարարեց, թէ ոչ իրմէ, այլ Բաղդասար քահանայէն կախում ունի։ Այս խոսքը լսուածին, պէս Բաղդասար իր ժողովուրդը հսկումի հաւաքեց, ցայգապաշտօն կատարեց, պատարագեց, եւ ժողովուրդը հաղորդեց, եւ երբ առտուն խնդրակներ եկան արիաբար անոնց հետեւեցաւ։ Շահաբաս սաստիկ բարկութեամբ սկսաւ սպառնալ, առիւծներու յօշոտել տալ եւ շուներու կերակուր ընել, եթէ յանձն չառնու կրօնափոխ ըլլալ։ Քահանայն հանդարտօրէն կը պատասխանէ. Եթէ ասես ինձ՝ իմովք կամօքն դառնալ յիմոցս հաւատաց, ես կամօք իմովք ոչ դառնամ։ եւ թէ բռնութեամբ դարձուցանես ոչ է այդպէս հրամայեալ քեզ օրինագիրն քո եւ թէ Վասն պարտուց քոց ասես եւ խնդրես զյոլովն տուեալ եմք, եւ որ ինչ մնացեալ է զայն եւս այսօր եւ ի վաղիւն վճարեմք (ԴԱՎ. 120)։ Շահաբաս, որ իր բռնապետական գործերուն մէջ լաւ կողմ մը կը պահէր, յուզուեցաւ Բաղդասարի իմաստուն պատասխանէն, զգաց անոր ոյժը, պահ մը լռեց, եւ յետոյ հրամայեց։ Գնացեալ տար զմնացեալ պարտսն քո, եւ այսպէս Ղըրխեալանի խումբը ազատեցաւ յերկուց վտանգից ի տանջանաց եւ յուրացութենէ։ Ասոր վրայ լատին եպիսկոպոսը ներկայացաւ եւ իրաւունք պահանջեց Շահաբասէ, որ եթէ Ղարապաշի բաժինը ուրացութեան հպատակեցուց, ուրեմն դրամը պահելու իրաւունք չունէր, եւ Շահաբաս ետ դարձուց 200 թումանը։ Կերեւի թէ ներքնապէս ալ ցաւեցաւ Շահաբաս գործածած խստութեան համար, վասն զի այլեւս չծանրացաւ բռնի ուրացող խումբին վրայ, որոնք շարունակեցին քրիստոնէի կեանք վարել առաւել հաստատուն քան զառաջինն, վասն խղճմըտանաց ուրացութեան, եւ հրապարակաւ կատարել եկեղեցական պաշտամունք մկրտութիւն, թաղում, հաղորդութիւն, եւ այլն, եւ մահմետականացն ոչինչ փոյթ էր, այնպէս որ Դավրիժեցին կը վկայէ թէ որդիք նոցին ամենեքեան քրիստոնեայք են այժմ։ Իսկ մելիք Մուրատ Ղըրխեալան, պատճառանք մը յարմարցնելով Թաւրիզ, եւ անկէ Երուսաղէմ գնաց ընտանեօք, եւ անդ քրիստոնէաբար ապրեցաւ, եւ որովհետեւ արհեստիւ քարագործ էր, մինչեւ կեանքին վերջը վանքին համար աշխատեցաւ առանց վարձու, եւ ինքն ու կինն ալ հոն մեռան ու թաղուեցան (ԴԱՎ. 122)։ Փութկայ կամ Գէչգունի արկածները՝ 1613-ին սկսելով մինչեւ 1614 տեւած էին։

« 1611. Փութկայ Արկածներ   |   1613. Շահաբաս և Դաւիթ »
© Gratun.org