Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Դաւիթ Դ. Վաղարշապատեցի

1623. Պօղոս Մոկացի

Մելիքսեդեկ որ տուրքին վճարման համար դրամ հաւաքելու կը շրջէր, իրեն գործին արգելիչ նկատեց Պօղոսը որ իր քարոզութիւններով բարեգործական նուիրատուութիւններու կը յորդորէր ժողովուրդը, ուստի ամէն ջանք եւ միջոց գործածեց զայն լռեցնելու։ Կանուխէն ալ սպառնացած էր վարդապետին թէ ելցես յերկրէ մերմէ, եւ գնասցես յերկիր քո ուստի եկեալ ես իբր զի Մոկք Աղթամարի կաթողիկոսութեան կը պատկանէր, եւ թէ ոչ է պիտոյ մեզ խաբեբայ եւ նորահանակ քարոզութիւն քո (ԴԱՎ. 207), այլ վերահաս պատահարներ, լռեցուցած էին կալանաւոր Մելիքսեդեկը, եւ Պօղոս համարձակ շարունակած էր։ Բայց երբ ազատութիւն ստացաւ, կրկին սկսաւ Պօղոսը հալածել, եւ Նախիջեւանի մէջ անոր հանդիպելով, դարձեալ հրամայեց իր սահմանէն ելլել, թէ ոչ կըսէր, զամենայն եկեղեցիսդ զոր դու շինեցիր ի վերայ գլխոյ քո քակեցից (ԴԱՎ. 207)։ Պօղոս յուսաբեկ կուզէր հեռանալ, բայց Շամբ գիւղի մէջ, իրեն հիացողներ թող չտուին, ընդհակառակն յորդորեցին Շահաբասին դիմելով արտօնագիր ստանալ ուստի ուղղուեցաւ դէպի Աղուանք, ուր կը գտնուէր թագաւորը։ Արազբար գիւղի մէջ, այլազգիի մը հիւր եղաւ, եւ անոր ամուլ կինը օրհնեց, որ միւս տարին զաւակ ունեցաւ, Քօթուկլու գիւղին մէջ Շահաբասի ներկայանալով, փափաքուած արտօնագիրը ստացաւ, սակայն Մելիքսեդեկ նոր զրպարտութիւններով զայն Ամիրգունայի ամբաստանեց, որ թէպէտ վարդապետը ձերբակալեց, այլ Պօղոսի խօսքերէն եւ գործերէն գրաւուելով, զայն պատուեց, եւ Մելիքսեդեկի հրամայեց հաշտուիլ։ Սա տեսնելով որ այդ եղանակը չյաջողեցաւ, Թաւրէզի իշխան Ղառշղայ (ԴԱՎ. 215) կամ Ղաբչղայ խանին դիմեց (ՀԱՅ. 620), եկեղեցական եւ աշխարհական ընընկերներ ալ մէկտեղ տանելով, բայց այնտեղ ալ կատարումն գործոյն եղեւ որպէս եւ առ Ամիրգունայ խանին կատարեցաւ (ԴԱՎ. 215)։ Այդ եղելութիւններ տեղի ունեցան միեւնոյն 1615 տարին (ՀԱՅ. 620)։ Այդ առթիւ Ներսէս Մոկացին կաթողիկոսունք երկու կը յիշէ իբրեւ հակառակորդ (ՀԱՅ. 620), Դավրիժեցին Սահակ կաթողիկոսի անունն ալ կու տայ (ԴԱՎ. 216)։ Սակայն 1618-ին Սահակ դեռ կաթողիկոսացած չէր, եւ Դաւիթ ալ Ասպահան քաշուած էր, իսկ Աւետիսի գոյութիւնը երկու պատմողներն ալ կանգիտանան, եւ պէտք է ըսել թէ Մելիքսեդեկ միայն էր գործողը, եւ Սահակ որ յետոյ կաթողիկոս եղաւ, իրեն գործակիցն էր։ Մելիքսեդեկ տակաւին չհանդարտեցաւ, եւ Պողոսի վրայ բռնացաւ, եւ որովհետեւ Մելիքսեդեկի պետական հանդերձանքը եւ զինուորական հետեւորդները ամէնուն սարսափ ազդած էին (§ 1617), Պօղոս մնաց անճար եւ անօգնական եւ ձեռագիր տուաւ ոչ շրջիլ եւ ոչ քարոզել, եւ թէ զայսոսիկ առնեմ, լինեմ ես թշնամի թագաւորին։ Ասոր վրայ քաշուեցաւ Մեծ-Անապատ, եւ հոն կայր միակեցութեամբ (ԴԱՎ. 215), մինչեւ իր կեանքին վերջը 1621-ին, ուր վախճանեցաւ, միւս երեքին՝ հայրապետին, առանձնականին եւ իշխանին հետ միեւնոյն տարին (ՀԱՅ. 620)։

« 1622. Գործիչներու Համը   |   1624. Կեսարացին և Մելիքսեդեկ »
© Gratun.org