Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Փիլիպպոս Ա. Աղբակեցի

1667. Փիլիպպոսի Նախընթացը

Փիլիպպոս բնիկ էր Աղբակ գաւառի Էրնկան գիւղէն։ Շուրջ 14 տարեկան եղած ատեն նոր բացուած Մեծ-Անապատին աշակերտելու կերթայ, բայց չընդունուիր վասն տղայական հասակին եւ անմօրուք գոլոյն, բայց նա կը թախանձէ, եւ զամիսս ութ Անապատին մօտերը ի մէջ մայրեացն ատեն կանցնէ, մինչեւ որ Սարգիս Պարոնտէր կը ստիպուի զայն ընդունիլ, բայց նորէն Անապատէն ներս չառնէր, այլ կը յանձնէ Մովսէս Տաթեւացիին աշակերտութեան, որ քարոզութեամբ շրջէր յաշխարհի (ԴԱՎ. 241)։ Եղելութիւնները բաղդատելով շուրջ 1609-ին կրնանք դնել Փիլիպպոսի դիմումը (§ 1620), եւ 1593-ին անոր ծնունդը, որով 40 տարեկան եղած կըլլայ կաթողիկոս օծուած տարին, եւ կը համապատասխանէ 1655-ին 63 տարեկան վախճանելուն։ Երբոր կը հասնի ի տիս երիտասարդութեան կը ձեռնադրուի աբեղայ, կամ կուսակրօն քահանայ, եւ ուսմանց եւ ընթերցուածոց մէջ յառաջանալով, վարդապետական իշխանութիւն կընդունի նոյն ինքն Մովսէս, եւ նոյնէն եպիսկոպոս ալ կը ձեռնադրուի 1630-ին (ԴԱՎ. 241)։ Անգամ մը միայն առիթ ունեցանք յիշել Փիլիպպոսի անունը, երբ իր նուիրակ Վան կը գտնուէր 1629-ին, եւ կը մասնակցէր Սահակի հետ մանակցութեանց (§ 1655)։ Հաւանաբար նոյն ինքն է փոքրիկ Փիլիպպոս դպիր (ՀԱՅ. 623), որուն խնդրանոր գրած է Ներսէս Մոկացի իր տաղը ի գովեստ անոնց՝ որք եղեն սկիզբն Անապատի (ՀԱՅ. 618), որ այնչափ սիրելի եղած էր խնդրողին եւ գրողին հաւասարապէս։ Եթէ Մովսէսի կաթողիկոսական շրջանին մէջ շատ յիշատակութիւններ չեն ըլլար Փիլիպպոսի գործունէութեան, պատճառն այն է, որ անմիջապէս կապուած էր Մովսէսի անձին, իբր անոր անբաժան գործակիցը, եւ առիթ չունէր զատաբար յատուկ գործեր կատարելու։ Եւ իրաւացի ալ էր այդ կապակցութիւնը, քանի որ ինչպէս յիշեցինք, իր աշակերտութեան առաջին քայլէն Մովսէսի հետ գտնուած էր շարունակ։ Այդ սրտակից գործակցութեան հետեւանքն է նաեւ, որ Փիլիպպոս Մովսէսի յաջորդելով, նոր բան մը ընելու չձեռնարկեց, այլ յամենայնի եւ ըստ ամենայնի ջանաց լրացնել Մովսէսի սկսած՝ բայց արագահաս մահուամբը լրացնել չկրցած ձեռնարկները (§ 1645), որոնց նորէն մանրամասնութեանց մտնել աւելորդ կը դատենք։

« 1666. Փիլիպպոսի Ընտրութիւն   |   1668. Դաւիթի Մահը »
© Gratun.org