Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Փիլիպպոս Ա. Աղբակեցի

1670. Սահակի Խեղճութիւն

Պատմութեանս մէջ մտադրութեան առարկայ եղած անձերէն մէկն ալ Սահակ Դ. Գառնեցի աթոռակից կաթողիկոսն է, զոր վերջին անգամ յիշեցինք Տիարպէքիրի մէջ վարած դերին, եւ գտնուած խայտառակ դիրքին մէջ (§ 1656)։ Երբոր Սահակ եւ ընկերներ Պօղոս Այնթապցին, Տիարպէքիրի մեծամեծներուն միջնորդութեամբ ազատեցան Խուսրէվ եպարքոսին խստութենէն, հազիւ թէ քանի մը օր եւս կրցան այնտեղ մնալ, եւ լռելեայն խոյս տուին Տիարպէքիրէ։ Սահակ Օսմանեան երկրին մէջ խայտառակուած, եւ Պարսկական սահմաններէն փախստական, գաղտ կերպով եկաւ Կարին, բայց այնտեղ ալ չկրնալով մնալ Վրաստան անցաւ, բայց ոչ եւս իբր կաթողիկոս, զի ոչ ոք զինքն կընդունէս, եւ ոչ մէկուն առջեւ յարգ ու պատիւ կը վայելէր։ Կերեւի թէ այն կողմերը ապրեցաւ յանծանօթս, ցորչափ կենդանի էր Մովսէս, եւ հազիւ Փիլիպպոսի յաջորդելէն ետքը համարձակուեցաւ անոր մօտ գալ։ Մէկ կողմէն խեղճութիւն, եւ միւս կողմէն ցաւ իմն ոտից, որ երթալով մահացու ախտի կերպարան առաւ, զինքն ստիպեց Էջմիածինի խնամքին դիմել. եկաւ ի սուրբ Էջմիածին, եւ մնաց անդէն ի սուրբ աթոռն Էջմիածին (ԴԱՎ. 188)։ Սահակ այլեւս ոչ միտք եւ ոչ կարողութիւն ունէր իր յաւակնութիւնները վարելու, ուստի Փիլիպպոս չվարանեցաւ ընծայել քրիստոնէական սիրոյ անյիշաչարութիւնը եւ պատսպարել զայն իւր վերջին խեղճութեան մէջ։ Ենթադրելով որ 1634-ին ատենները Սահակ եկած ըլլայ Էջմիածին, հինգ տարի եւս ապրած կըլլայ այնտեղ մինչեւ իր մահը (ՉԱՄ. Գ. 609)։ Սահակի գործակից եղող Պօղոս Այնթապցիին համար գրուած է, թէ Տիարպէքիրէ հեռանալէն ետքը եկած է Կոստանդնուպոլիս, անկէ ալ Ռումելի անցած, եւ վերջէն Լեհաստան, ուր կացեալ ժամանակս ինչ, վախճանած եւ թաղուած է այնտեղ (ԴԱՎ. 188)։ Պողոսի Լեհաստան գալու ատենը կը հանդիպի Նիկոլի բռնութեանց եւ շահատակութեանց միջոցին, բայց յայտնի չէ թէ Պօղոս ինչ դիրք բռնեց այդ եղելութեանց մէջ, թէ որչափ եւս ապրեցաւ, եւ որ քաղաք ու որ տարին հանդիպեցաւ անոր մահը, զի ուրիշ պարագայի մէջ այլեւս անոր անունը յիշուած չէ։

« 1669. Խուլին Մահը   |   1671. Ծռազատիկի Անցքերը »
© Gratun.org