Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Փիլիպպոս Ա. Աղբակեցի

1683. Դարձեալ Նամակը

Սիմէոն աւանդական զրոյց մըն ալ կը յիշէ թէ Մովսէս Տաթեւացին առաջարկած ըլլայ Կիլիկիոյ Մինաս կաթողիկոսին, թէ ես կամիմ կամաւ իմով հրաժարիլ յիմոյս բաժնէս, բայց զոր դուք կամիք եւ ուր հաճիք, անդ հաստատեցէք (04. ԱՐՐ. 485)։ Մովսէսի խօսքերը ոչ պատմիչներ գրած են եւ ոչ գրաւոր յիշատակ մը կայ, որ անոնց իմաստը ճշդէինք, բայց եթէ անոնք Սիմէոնի յառաջ բերածին պէս ալ ըլլան, միայն Մովսէսի աթոռոյ միութեան համար անկեղծ եւ անշահասէր փափաքը կը հաստատեն, եւ աւելի ոչինչ։ Վերջնական որոշումը ազգային ժողովով պիտի տրուէր հարկաւ, եւ ոչ Սիմէոնի նախորդին՝ Մինաս Կարնեցիի ազատ կամքով։ Սիմէոն կանցնի պատասխանել Փիլիպպոսի դիտողութեան, թէ ընդէ՞ր ձեռնադրութիւն առնես ի մերում վիճակի (04. ԱՐՐ. 713)։ Իր արդարացման համար յանուանէ կը յիշէ իր նախորդներուն Էջմիածինի վիճակին համար ըրած ձեռնադրութիւնները. Խաչատուր Ուլնեցին՝ Ակնայ վրայ, Տիրատուր Սսեցին՝ Անկիւրիոյ եւ Կ. Պոլսոյ վրայ, Ազարիա Ջուղայեցին՝ Կարնոյ, Եւդոկիոյ, Ամասիոյ, Մարովանի, Կաֆայի, Խարբերդի, Բաղէշի եւ Մուշի վրայ, Յովհաննէս Այնթապցին՝ Մերտինի, Երզնկայի, Մարովանի, Պուղտանի, Իլվովի, Կաֆայի, Գոնիայի եւ Կեարիոյ վրայ, Պետրոս Կարկառեցին՝ Չընքուշի, Մուշի եւ Եւդոկիոյ վրայ, Մինաս Կարնեցին՝ Մերտինի, Երզնկայի, Սեբաստիոյ, Եւդոկիոյ, եւ Սուլումանաստրի վրայ։ Ձեռնադրեալներուն անուններուն ալ կը յիշէ Սիմէոն, բայց մենք զանց ըրինք բաւական սեպելով տեղերը ցուցնել, որով կորոշուին Էջմիածինի ներքեւ եղող վիճակները։ Սիմէոն կը յաւելու թէ ասոնք միայն իր գիտցած ու տեսածներն են, եւ թէ ուրիշներ ալ պէտք է ձեռնադրուած ըլլան Ազարիայէ եւ Պետրոսէ, երբ Կիլիկիայէ մինչեւ Հին-Ջուղա գացին վասն Երուսաղէմայ պարտուցն (04 ԱՐՐ. 714)։ Սիմէոն թերեւս իրաւունք ունենար ըսել, հայր իմ մինչեւ ցայժմ գործէ, եւ ես գործեմ (04. ԱՐՐ. 713) նախորդներս ձեռնադրեցին, ես ալ կը ձեռնադրեմ բայց յայտնի է որ եթէ շփոթ ժամանակներու մէջ եւ երթեւեկներու անհընտրութեան ատեն Էջմիածինի վիճակներ ստիպեալ դիմեցին Կիլիկիոյ աթոռին, ասով բնաւ կանոնական իրաւունք չէր կրնար հաստատուիլ, իսկ Փիլիպպոս պէտք կը ըզգար ուրիշ բարենորոգմանց հետ այդ կանոնական կարգերն ալ վերանորոգել։ Սիմէոն կուզէ օգտուիլ Լամբրանոցիին գրածէն, թէ կաթողիկոսը ընդ ամենայն տեղիս ունի իշխանութիւն ձեռնադրելոյ եպիսկոպոս, սակայն չի մտածէր, որ Լամբրոնացին ազգի մը պետ կաթողիկոսին վրայ կը խօսի, եւ ոչ պատահաբար կաթողիկոս անուն կրողներուն վրայ։ Փիլիպպոս իբր առարկութիւն կը դիմադրէ՝ Հալէպցի Սիմէոն մը ձեռնադրած ըլլալուն, յանդիմանելով թէ հան նախ զգերանդ յականէ քումմէ (04 ԱՐՐ. 715), սակայն չի յիշեր թէ այն ո՞ր վիճակին համար ձեռնադրուած է, վասնզի խնդիրին հիմը ձեռնադրելոյն վիճակն էր, եւ ոչ ծննդավայրը։ Սիմէոն կանցնի մեղադրել բանադրանք արձակած ըլլալը Թորոսի դէմ, թէ ոչ կըսէ բոլոր Սիսէ ձեռնադրեալներն ալ պէտք էր բանադրէիր, նաեւ վախճանեալքն ի հող, որ սիրտդ պաղի (04 ԱՐՐ. 715), ինչ որ լուրջ պատճառաբանութիւն եւ օրինաւոր տրամաբանութիւն մը չէ։

« 1682. Սիմէոնի Նամակը   |   1684. Մեղադրանքի Խօսքեր »
© Gratun.org