Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Փիլիպպոս Ա. Աղբակեցի

1685. Նամակին Փակումը

Սիմէոնի նամակին վերջին մասը կծու յանդիմանութիւններ են Փիլիպպոսի հասցէին, ուր Աստուածաշունչէ քաղուած կտորներով կուզէ իր խօսքերը վաւերացնել։ Սենեքերիմէ Եղեկիայի ուղղած պատգամէն կը բաղդատէ Փիլիպպոսի ընթացքը, անոր բերանը դնելով, թէ ահա զԱղուանս, զԱղթամար, զԿոստանդնուպոլիս, զԵրուսաղէմ հնազանդեցուցեալ եմ, եւ դու ո՞ ես, որ ոչ հնազանդիս, յո՞ յուսացեալ ես (04. ԱՐՐ. 721)։ Կըսէ, թէ Փիլիպպոս իր նուիրակութեան ատեն ամէն տեղ խռովութիւն պատճառած, եւ շարունակ փախչելու ստիպուած է։ Բաղէշ՝ հինգ վարդապետներու հետ, Վան՝ Յովսէփ ՄՈկացի վարդապետին հետ, Լիմ եւ Արճէշ՝ տեղացի եպիսկոպոսներու հետ, Կարին՝ Մինաս վարդապետի հետ, ամէն տեղ խռովութիւն թողուցիր, կըսէ, բայց մեր երկիրն կարող չես ինչ առնել, հալովդ կացի՛ր, զի այս երկիրս Օսմանցւոց երկիրն է (04. ԱՐՐ. 722). սոքա Օսմանցի են, թէպէտ այլազգի են, բայց ուղիղ դատաստան առնեն (04. ԱՐՐ. 724)։ Բոլորովին անհարկի ակնարկ մը, խօսք խառնել ուզողներու սովորական ոճը։ Կը յիշէ թէ Էջմիածինի նախորդ կաթողիկոսներ, Սիսէ կատարուած ձեռնադրութեանց մասին դիտողութիւն չեն ըրեր, ուստի կը հետեւցնէ, նոյնպէս եւ մեք կու ձեռնադրեմք, եւ ոչ խտրեմք։ Դարձեալ Էջմիածինի վրայ մեղադրանքներ կուտելու համար, կը յիշէ թէ Մովսէս՝ նամակ է գրեր պապին (04. ԱՐՐ. 722), թէ Մելիքսեդեկէ մնացած միւռոնը թափեր են, թէ Էջմիածինի նուիրակներ՝ Պրուսա, Մանիստ եւ Զմիւռնիա՝ մեծապահոց մէջ բաց պատարագ են ըրեր, թէ Փիլիպպոս կեղծաւոր պահեցող մըն է, եւ թէ Էջմիածինի նուիրակներ միւռոնի համար սարկաւակութեան են մտներ (04. ԱՐՐ. 725)։ Բոլոր այս պարագաներ, եթէ ճշմարիտ ալ ըլլան, վիճակներու սեփականութեան խնդիրը չեն լուծեր։ Վերջապէս իրեն գովեստը ընելով, փառասէր կամ ագահ, կամ յափշտակող կամ արծաթասէր, կամ կաշառառու չըլլալուն վկայ կը կոչէ Բերացիները, ուր այնքան տարի առաջնորդ մնացեր էր (04. ԱՐՐ. 726), կերեւի թէ Բերիացիներէ զատ բարեկամ չէ ունեցեր։ Ահա Սիմէոնի նամակին վերլուծութիւնը, զոր ուզեցինք քիչ մը ընդարձակորէն քաղել, վասնզի ոչ միայն բաւականաչափ պատմական պարագաներ կը պարունակէ, որոնք լոյս կը սփռեն ժամանակին կացութեան եւ կենցաղավարութեան վրայ, այլեւ կը լուսաբանեն Կիլիկիոյ կաթողիկոսներէն ոմանց՝ մերթընդմերթ յայտնած մեծամտութիւնը, որով ինքզինքնին Ամենայն Հայոց օրինաւոր հայրապետութեան յաջորդ կը կարծեն, եւ Էջմիածինի Մայրաթոռին վրայ իբր հակաթոր կը նային։ Այս մասին իր կարգին խօսած ենք (§ 1462), եւ անդրադառնալու պէտք չենք զգար։

« 1684. Մեղադրանքի Խօսքեր   |   1686. Սիմէոն և Ներսէս »
© Gratun.org