Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Փիլիպպոս Ա. Աղբակեցի

1716. Կոտէացիք Եւ Ղըզլար

Օսմանեանց եւ Պարսից պատերազմին միջոցին էր 1638-ին, որ Մասում անուն պարսիկը սուտ համբաւով Օսմանեան բանակէն փախուստի ստիպեց Թաթար գունդ մը, որ Կոտէից կամ Երեւանի նահանգը կասպատակէր (ԶԱՔ. Բ. 19)։ Փախչողներ կրցածնին մէկտեղ տանելու հետամուտ, երկու Կոտէացի գեղադէմ պատանիներ ալ կապած կը տանէին իրենց հեշտութեան զոհ, Արծնի գիւղին Դժուարադէմ կոչուած քարաժայռ գահավէժին մօտ, կը հաւանին կապերը քակել, եւ պատանիներ յանառակ պըղծութենէն ազատելու եւ ուրացութեամբ չկորսուելու նպատակով, յիշեցին անուն Աստուծոյ, եւ անկան ի քարանցն ի վայր եւ մեռան։ Քարաժայռին մէջ պահուըտած ոմանք, անոնց մարմինները տարեալ ի գիւղն Արծանի՝ թաղեցին (ԶԱՔ. Բ. 23)։ Անձնազոհ նահատակներու օրինակներ ցանցառ չեն վկայութեանց մէջ, եւ անոնց կարգին պէտք է դասել այդ երկու Կոտէացի պատանիներն ալ, որոնց անունը անյայտ է մնացած։ Նոյն փախուստի միջոցին ուրիշ այլազգներ ալ ձեռք կը ձգեն Ղզլար անուն մանկամարդ կին մը, Նորագաւիթ գիւղէն վաճառական Սեաւ Զաքարիայի կողակից, եւ հափափելով իրենց ձիուն վրայ կառնեն, բայց Ղըզլար ազատելու համար զինքն վար կը ձգէ։ Երկու երեք անգամ այդ ճիգը կը կրկնուի, մինչեւ որ Թաթարներ հեռուէն Պարսիկներու մօտենալը տեսնելով՝ սրախողխող արարին զերանելի կինն Ղըզլար, թողին կիսամահ եւ փախեան, որ առած վէրքերուն երեսէն եօթն օր ետքը վախճանեցաւ, օրինաւորապէս հաղորդուելէ ետքը (ԶԱՔ. Բ. 24)։ Ասոր ալ անունը նահատակներու կարգին դասելու չենք վարանիր, քանի որ հաւատոյ եւ սրբութեան պաշտպանութեան համար եղան Ղըզլարի դիմադրութիւնն ու մահը։

« 1715. Սարուխան Խիզանցի   |   1717. Գալուստ Արախսացի »
© Gratun.org