Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Փիլիպպոս Ա. Աղբակեցի

1718. Նիկողայոս Տիգրանակերտցի

Նիկողայոս Տիգրանակերտցի մականունեալ, որովհետեւ Հայեր սովորած են այդ անունը տալ հին Ամիդ, եւ այժմ Տիրապէքիր քաղաքին, 15 տարեկան, եւ տեսլեամբ գեղեցիկ եւ հասակաւ վայելուչ պատանի մը կար յիշեալ քաղաքը (ԴԱՎ. 405)։ Զինքը գգուել ուզող Տաճիկներուն կըընդդիմանայ ու կանարգէ, եւ իբր Տաճիկներու հաւատքին հայհոյող՝ դատաւորին ատեանը կը հանուի։ Պատանի Նիկողայոսի հերքումին դիմաց, երկու սուտ վկայ կը բերեն, եւ երբ Նիկողայոս ուրացութեան չի զիջանիր մահուան վճիռ կարձակուի։ Կուսակալը կը միջամտէ որ խոստումներով եւ աղաչանօք համոզէ պատանին, եւ երբ չի յաջողիր՝ վճիռին գործադրութիւնը կը հրամայէ։ Բոլորովին մերկ եւ ձեռուըները ետեւը կապուած քաղաքին մէջ պտտցնելէն ետքը, մահապարտութեան տեղը կը տանին, եւ կրկին սպառնալիքներով եւ խոստումներով կը փորձեն, որ միջոցին Մարտիրոս քահանան արմաւի հատի մէջ հաղորդը ծրարելով կը յաջողի Նիկողայոսին ճաշակել տալ եւ փախչիլ։ Վերջապէս երկու ձեռուըները եւ երկու ոտուըները հետզհետէ վէմին վրայ կը ջախջախեն, եւ մինչեւ երեկոյ այնպէս կը թողուն։ Միւս օրը տուն մը կը փոխադրեն, ուր երրորդ օրը հոգին աւանդեց։ Կատարումն նահատակութեան սրբոյն Նիկողայոսի կը գրուի 1642 ապրիլ 15-ին (ԴԱՎ. 409), որ կը հանդիպի զատկի ուրբաթին, եւ աւելի կը յարմարի տանջանաց օրուան, որով մահը կրնայ գրուիլ 17-ին, Նոր կիարկիին։ Դավրիժեցին կըսէ թէ վարդապետ ոմն, զորոյ անունն ոչ գտաք, Նիկողայոսի աջը եւ տանջանաց վէմը, նորաշէն եկեղեցւոյ հիմին մէջ զետեղեց. իսկ Յայսմաւուրքը կըսէ թէ այդ բանը առաջնորդ քաղաքին ըրած է (ՅԱՅՍ. Ա. 168)։ - Տասնըհինգ տարեկան նահատկին մըն ալ յիշատակը կընէ Քէօմիւրճեան, գրելով. Եւ Մանուկըն թուին ՃԱՌ. նահատակն ամաց հնգետասան (ՉԷԼ. 78), սակայն հնար չէ նոյնացնել 15 տարեկան Նիկողայոսի հետ, վասն զի այս գերեզմանը Կ. Պոլսոյ Բերայի մէջ է, եւ թուականն ալ ՃԱՌ. կամ ՌՃԱ այսինքն 1652 է ուստի անծանոթ մնացած Մանուկ Կոստանդնուպոլսեցի նահատկի մը պէտք է վերագրել այս յիշատակութիւնը։

« 1717. Գալուստ Արախսացի   |   1719. Խաչատուր Տիգրանակերտցի »
© Gratun.org