Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Փիլիպպոս Ա. Աղբակեցի

1719. Խաչատուր Տիգրանակերտցի

Ուրիշ Տիրապէքիրցի նոր վկայ մըն ալ Խաչատուր Տիգրանակերտցին է, Նիկողայոսի նման պարագաներու մէջ նահատակուած, աւելի սրտառուչ կերպով։ Իբրեւ ամաց քսանից էր Խաչատուր, գեղեցկատես եւ վայելչահասակ երիտասարդ մը, յոյժ հոգսէր եւ եկեղեցասէր, դարբնութեան արհեստին զբաղած, քաղաքին մեծ մզկիթին մօտերը։ Օր մը երբ մզկիթին աղբիւրէն կը լուացուէր, ամիր եւ կանաչագլուխ Տաճիկ մը զինքն կը վռնտէ, եւ Խաչատուրի ընդդիմանալուն վրայ, ժխոր մը կը փրթի, եւ Տաճկաց օրէնքին հայհոյած ըլլալու զրպարտութեամբ եւ սուտ վկաներով դատաւորին ատեանը կը հանեն։ Սա աւելի գութով եւ ողոքանօք կը վարուի, գործը միւֆթիին կը ղրկէ, որ մահուան պատգամ կու տայ, եւ դատաւորը կը պարտադրուի վճիռ արձակել. կուսակալն ալ բազում խանդաղատական բանիւք կը ջանայ երիտասարդը ազատել ուրացութեան միջոցներով։ Մէկ երկու անգամ առանձինն կը թողու, գուցէ մտաբերէ բայց Խաչատուր միշտ աւելի ուժգնութեամբ կը պնդէ իր ընդդիմութիւնը, մինչեւ որ կուսակալն ալ կը հրամայէ պատգամին գործադրութիւնը, որ քերթել հարկ տեսած էր, Խաչատուրին քերթէք զիս, ես ի հաւատոյս իմոյ ոչ դառնամք ըսած ըլլալուն համար (ԴԱՎ. 411)։ Նախ մերկացնելով եւ ձեռուըները կապելով ձախանօք եւ խոշտանգնանօք քաղաքին մէջ կը պտտցնեն, եւ քաղաքին նոր դուռին առջեւ, թէ առջեւէն եւ թէ ետեւէն մորթը մէջքը քերթելով անգամ մըն ալ քաղաքին մէջ կը պտտցնեն։ Անկէ ետքը կը բերեն մեծ հրապարակը, եւ վէմի վրայ նախ բազուկները, վերջէն սրունքները կը ջախջախեն, եւ նահատակը գետին կը տարածուի։ Այդ վիճակին մէջ, նախ ջուր կը խմէ, եւ վերջէն հաղորդ կ՚ընդունի հացի մէջ ծրարուած, եւ այնպէս կը թողուի։ Խաչատուր Բաղիշեցի վարդապետ եւ Սամուէլ Բալուեցի աբեղայ, իրեն մօտը կը մնան մխիթարելով մինչեւ որ գիշերուան մէջ հոգին կ՚աւանդէ։ Մարմինը կը փոխադրուի եկեղեցի, եւ օր մը հասարակաց բարեպաշտութեան առարկայ կը թողուի, եւ վերջէն կը թաղուի մեծաշուք հանդէսով։ Կուսակալը քսուներու դրդմամբ կ՚ուզէ մահապարտի մը յիշատակը փառաւորողները պատժել, այլ կ՚արգելուի այն օր Եէնիչէրիներուն, իրեն դէմ ելլելով, եւ շաբաթ մը բերդին մէջ արգելական պահուելովը, եւ բարեխօսութեամբ սրբոյն Խաչատրոյ եղած կ՚ընդունուի քրիստոէից ազատութիւնը։ Նահատակութեան օրը եղած է 1659 օգոստոս 20-ին (ԴԱՎ. 417) որ կը հանդիպի Վերափոխման հինգշաբթիին։ Խաչատուրի ալ յիշատակը Յայսմաւուրքին մէջ անցած է (ՅԱՍ. Բ. 89)։

« 1718. Նիկողայոս Տիգրանակերտցի   |   1720. Սիրուն Գնունի »
© Gratun.org