Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Դ. Ջուղայեցի

1728. Շինութիւնք և Կալուածք

Յակոբի շինարարութեան արդիւնքներէն յիշած ենք վկայարաններուն նորոգութիւնները (§ 1704), Շամբուձորու Ս. Ստեփանոսի (ՋԱՄ. 24) որ է Դարաշամբու Ս. Նախավկայի ամբողջական վերաշինութիւնը (§ 1722), եւ վերջէն զանգակատունին աւարտումը (§ 1726), բայց շատ աւելի գործեր ալ լրացուց հետզհետէ, եւ աանձինն իր հոգածութեան առարկայ ըրաւ աթոռապատական գիւրերուն ստացութիւնը ընդարձակել եւ ապահովել։ Կաթողիկոսութեան սկիզբները Ասպահան ալ գնաց, որպէսզի Շահաբասէն առցէ հրաման վասն կաթողիկոսութեան իւրոյ, եւ մեծ յաջողութիւն գտաւ, եւ համարձակ ալ քրիստոնէութեան խորհուրդները բացատրեց շահին առջեւ։ Այս առթիւ առքունի հրովարտակով ապահովեց Էջմիածին գիւղին տասնորդին վայելումը (ԶԱՔ. Բ. 60-62), եւ Շահաբասէ յոյժ սիրեցեալ ըլլալով, սաստիկ հրամանագրովք հաստատել տուաւ աթոռին իրաւունքները (ՋԱՄ. 24)։ Յակոբի օրով վանքապատկան գիւղերուն աւելցան Ամիրի՝ Գեղարքոնի գաւառին մէջ, Եայճի՝ Ծաղկունի գաւառը, Բոխենիս՝ Անբերդի հանդէպ, Ղարագօյունլու՝ Արագածի վրայ, Մելիքի՝ Ապարան գաւառը, Օշական՝ Արագածի ոտքը, Նորագիւղ՝ Երեւանի մօտ (ՎԱՂ. 23), զոր մեր գիւղ կը կոչէ Երեւանեցին (ՋԱՄ. 24)։ Իսկ Զաքարիա կը յիշէ Քասաղ, Թեղնեաց, Սանտոյ, Սեւաւեր, Բադռինճ, եւ Բիւրական գիւղերն ալ (ԶԱՔ. Բ. 62)։ Երկու տարբեր տեղերէ ալ ջուր հանելով եւ ընթացքը կանոնաւորելով, մէկը Նորագիւղի արտերը ոռոգելու, եւ միւսը Մայրաթոռին ներքին կիրառութեան յատկացուց, եւ նոյն ջուրերէ օգտուեցաւ եւ տնկիներ ալ բանեցնելու։ Երեք տեղ ալ, Մոլլատուրան գիւղը, Ղռի այգին եւ Մանկասար ագարակը, շինեաց զերիս ծովակս, այսինքն է մեծ ջրամբարներ, որոնք ոչ սակաւ առնին զօգտութիւնս այգեաց եւ արտօրէից (ՋԱՄ. 24)։ Այսչափ ինչ Յակոբի բազմօգուտ ձեռնարկներու, եւ Մայրաթոռի ներքին գործերու վրայ գրելէն ետքը, անցնինք քաղել այն աղետալի արցուդարձերը, որոնց ասպարէզ դարձան Կոստանդնուպոլսոյ եւ Երուսաղէմի աթոռները։

« 1727. Տպագրութեան Համար   |   1729. Երուսաղէմ և Կ. Պոլիս »
© Gratun.org