Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Դ. Ջուղայեցի

1752. Եղիազարի Ծրագիրը

Իր այս գաղտնի խորհուրդը առաջին անգամ խոստովանաբար յայտնեց Կիլիկիոյ Խաչատուր կաթողիկոսին, երբ սա 1663-ին Երուսաղէմ ուխտի էր եկած։ Գլխադիրի մատուռին մէջ առանձնալալով անոր յայտնեց, Օսմանեան գաւառները Էջմիածինի կաթողիկոսութենէն զատելու խորհուրդը. Կիլիկիոյ աթոռին չդպչելով, եւ անոր թողլով որչափ ինչ արդէն անոր կը պատկանէր, եւ մնացածներուն համար նոր կաթողիկոսութիւն մը ստեղծել, եւ զայն իրեն սեփականել, աթոռն Երուսաղէմի մէջ հաստատելով, եւ Երուսաղէմի ու Կ. Պոլսոյ պատրիարքութիւնները իրեն ենթարկելով։ Գործին յաջողութեան համար Եղիազար նիւթական միջոցներն ունէր, Երուսաղէմի մէջ գտած թաքուն զանձն ալ մէջն ըլլալով (§ 1730), Երուսաղէմն ալ պատրաստած էր արդէն, Էջմիածինի խորհրդաւոր անունով մատուռը շինած ատեն (§ 1739)։ Հայ ազգը շուտով կրնար գրաւել նուիրակներու հանգանակութիւնները եւ կեղեքումները պատճառելով (§ 1742), եւ ձրի միւռոն բաշխելով կառավարութեան հովանաւորութիւնն ալ դիւրին էր ստանալ՝ Պարսկաստանի հետ յարաբերութիւններ վերջացնելու փաստով։ Կը մնար եկեղեցական օրինաւորութեան ձեւակերպութիւնը, այս ալ պիտի լրացուէր ճանչցուած կաթողիկոսէ մը օծում ընդունելով, եւ այդ էր Եղիազարի Խաչատուրէ խնդրած աջակցութիւնը։ Խաչատուր համոզուեցաւ, քանի որ իրեն վնաս պիտի չհասնէր, Էջմիածին պիտի տկարանար, եւ անշուշտ ծառայութեանը փոխարէն պատշաճ վարձն ալ սակարկուած էր։ Կը մնար օրն ու տեղը որոշել, զոր Եղիազար պիտի պատրաստէր, եւ Խաչատուր խոստացաւ անոր կոչին պատասխանել եւ օծումը կատարել, մինչեւ որ նախապատրաստութիւնները լրանան։ Այսպէս 1663 Երուսաղէմի վանքին Գլխագիրի մատուռին մէջ հաստատուեցաւ հակաթոռութեան առաջին խորհուրդը։

« 1751. Եղիազարի Նպատակը   |   1753. Եղիազարի Ձեռնարկը »
© Gratun.org