Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Դ. Ջուղայեցի

1755. Սարգիս Թէքիրտաղցի

Երբոր Եղիազար 1659-ին Ս. Յակոբայ վանքին տիրացաւ (§ 1735), ամէն կողմ Երուսաղէմի նուիրակներ հանած էր, եւ ասոնցմէ մէկն էր, Սարգիս եպիսկոպոս Թէքիրտաղցի, Աստուածատուր պատրիարքի աշակերտ, կամ որ նոյն է Երուսաղէմի միաբան, որուն վիճակեցաւ երթալ Կաֆայի շրջանակը, եւ արդիւնաւոր նուիրակութիւն ունեցաւ, բայց Երուսաղէմ դառնալուն քիչ արդիւնք ներկայեց։ Եղիազար կասկածեցաւ եւ Սարգիսի պատած քաղաքներէն ճիշդ հաշիւներ բերել տուաւ, եւ Սարգիս ստիպուեցաւ պարտքը ճանչնալ, եւ վճարումը պարտամուրհակներով երաշխաւորել։ Եղիազար պարտագիրները կէս գինով այլազգիներու փոխանցեց, որոնք սկսան Սարգիսը նեղել, որ 1663-ին Կ. Պոլիս անցաւ միջոց ճարելու եւ պարտատէրերը գոհացնելու համար. բայց երբ չյաջողեցաւ, պարտատէրերու բողոքին վրայ բանտարկուեցաւ։ Հոն իրեն բանտակից գտաւ Ղազար Սեբաստացին, զոր Յովհաննէս Թիւթիւնճի պատրիարքը բանտարկել տուած էր, պատրիարքութենէ գահընկէց ընելէն ետքը (§ 1741)։ Մասնաւորապէս տարի մը իրարու հետ ապրեցան, բարեկամացան, եւ խորհրդակցութիւնները կազմեցին իրենց ոսոխներուն դէմ։ Առաջ Ղազար ազատեցաւ իր կողմնակիցներուն միջնորդութեամբ, իսկ իր պարտատէրերէ նպաստաւորուեցաւ, որոնք նոր փոխատուութիւններով իր պատրիարքութիւնը յաջողեցուցին, որպէսզի այս կերպով հին ու նոր պարտքերը միանգամայն վճարէ։ Սարգիս բանտէ ելլալով Ադրիանապոլիս գնաց եպարքոսին ետեւէն, եւ պատրիարքութեան հրովարտակն առնելով Կ. Պոլիս դարձաւ, Յովհաննէսը վտարեց, եւ պատրիարքարանին տիրացաւ 1664ին։ Ճիշդ այդ միջոցին էր որ Եղիազար կաթողիկոսական օծում ստացած էր Բերիոյ մէջ, եւ Երուսաղէմ կ՚ուզէր մտնել յաղթանակով, որուն պատրիարքութեան իրաւունքն ալ ստացած էր հրովարտակով։ Աստուածատուր պատրիարք եւ Երուսաղէմի միաբաններն չուզեցին ճանչնալ Եղիազարի պատրիարքութիւնը, իրենց կողմը շահեցան Երուսաղէմի կուսակալ, Էմիրհաճ փաշան, Կ. Պոլսոյ պատրիարքութեան ալ դիմեցին, որ Սարգիս Թէքիրտաղցիին էր անցած, եւ որ Եղիազարի մէջ հակառակորդն էր. սա բոլոր իր իշխանութիւնը գործածեց, որպէսզի Եղիազարի տրուած Երուսաղէմի պատրիարքութիւնը ջնջուի (§ 1754), եւ Աստուածատուրի պատրիարքութիւնը վերահաստատուի։ Եղիազար այդ արգելքներուն պատճառով Երուսաղէմ երթալ չհամարձակեցաւ, եւ աթոռանիստ տեղ չունենալուն թափառական կը շրջէր Եգիպտոս, Դամասկոս, Անտիոք եւ Բերիա, որպէսզի իր կողմը զօրացնէ եւ Երուսաղէմի տիրանայ։

« 1754. Եղիազար Հակաթոռ   |   1756. Հակաթոռին Դիմադրողներ »
© Gratun.org