Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Դ. Ջուղայեցի

1760. Եղիազար Ի Կ. Պոլիս

Եղիազար Տաճկաստանի կաթողիկոսութեան համար նոր հրովարտակը եւ Երուսաղէմի գործակալութեան համար պաշտօնագիրը ստանալով՝ փութաց Ադրիանուպոլիսէ Ռոտոսթոյ իջնալ եւ անկէ Պրուսա անցնիլ, շիտակ Երուսաղէմ երթալու նպատակով։ Բայց Եղիազարի հակառակորդներ եւ գլխաւորապէս Թըլթըլեաններն ու Ջահուկեանները բողոք մատուցանելով թէ Եղիազարի հետ զատ ունին, հրաման հանեցին զայն բանի Կ. Պոլիս բերելու եւ իրենցմէ երկուքը Սիմոն Պօտուր եւ Պօղոս Ասերօղլու ոստիկաններու ընկերակցութեամբ Պրուսա յղեցին, որոնք գիշերայն տանիքը քակելով Եղիազարը ձերբակալեցին։ Տեղւոյն կուսակալը դէմ դարձաւ առանց իրեն կատարուած գործին, եւ Եղիազարի հետեւորդներէն Ոնոփրիոս (§ 1754) եւ Սարգիս վարդապետները ձերբակալելով կապանօք Կ. Պոլիս բերին, ուր Եղիազարեանք յաջողեցան վարդապետները ազատել, եւ Եղիազարի դէմ Խօսուածները հերքել։ Այսուհանդերձ հարկ եղաւ որ Եղիազար Կ. Պոլիս գայ իր գործը վերջնականապէս կարգադրելու համար, ինչպէս որ ալ եկաւ, եւ Ղալաթիոյ Ս. Լուսաւորիչ եկեղեցին նստաւ, եւ շարունակ քարոզելով աւելի եւս ժողովրդականութիւն ստացաւ եւ կողմնակիցներ շատցուց։ Ուրիշ թագերու եկեղեցիներէն ալ հրաւէրներ կը ստանար, եւ վերջէն փոխադրուեցաւ Սամաթիոյ եկեղեցին, որ աւելի նշանակութիւն ունէր իբրեւ հայաշատ կեդրոն եւ իբրեւ հին պատրիարքարան։ Եղիազար այդ յաջողութենէն քաջալերուած, կը յուսար Երուսաղէմի պատրիարքութեան գործն ալ յաջողցնել ու Կ. Պոլիս մնալը կերկարէր։ Բայց միւս կողմէն Յովհաննէս Թիւթիւնճին իր պատրիարքութիւնը կորսնցնելու վախով, կառավարութեան կը դիմէր՝ որ Եղիազարը հեռացնեն, վասնզի բոլոր արդիւնքներէն կը զրկուէր։ Եղիազար հրաման ստացաւ հեռանալ, եւ այս անգամ Ապրոյ միջամտեց, զայն իր տունը հիւրընկալեց, եւ միանգամայն կառավարութիւնը համոզեց թէ Եղիազար Կ. Պոլսոյ պատրիարքութեամբ չի զբաղիր, այլ օրինաւորապէս ստացած կաթողիկոսութեան եւ Երուսաղէմի խնամակալութեան շահերուն կը հետեւի։ Յովհաննէսի ալ խօսուեցաւ որ Եղիազարն էր՝ որ պատրիարքութիւնը յաջողցուցած էր (§ 1758), եւ անոր հակառակութիւնը կրնար իրեն վնասել։ Յովհաննէս զիջաւ, Եղիազարը իրեն մօտ հրաւիրեց Պալաթի եկեղեցին, եւ սկսան բնակակից ըլլալ, բայց Եղիազարեանը յարմար չդատեցին, եւ Եղիազար նորէն Ապրոյի տունը փոխադրուեցաւ։ Այդ եղելութիւնները յարմար է նշանակել 1665 տարւոյ վերջին կէսին մէջ։

« 1759. Յակոբ Երուսաղէմ   |   1761. Եղիազարի Յաջողիլը »
© Gratun.org