Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Դ. Ջուղայեցի

1762. Եղիազարի Գործերը

Հազիւ թէ Եղիազար իր կաթողիկոսութիւնը եւ պատրիարքութիւնը ապահովցուց, հրամաններ ղրկեց Երուսաղէմ Յակոբ կաթողիկոսը հեռացնելու եթէ իբր հիւր կը վարուի՝ պատուով ճամբայ դնել Երուսաղէմէ, իսկ եթէ գործերու կը միջամտէ՝ բռնութեամբ վտարել։ Յակոբ միաբանութեան ալ նեղութիւն չպատճառելու համար, Ս. Յակոբայ մայրավանքը թողուց եւ Յունաց վանք մը քաշուեցաւ միւս կողմէն Կ. Պոլիս երթալու պատրաստութեանց ալ ձեռնարկեց՝ բաւական դժվարութեամբ, զի դրամական միջոցները սպառած լինելով, պարտք ընելու ստիպուեցաւ։ Եղիազար ալ կը պատրաստուէր Երուսաղէմ երթալ, բայց յառաջագոյն ուզեց մայրաքաղաքին մէջ ալ փառաւորուիլ եկեղեցական հանդէսներով, եւ եօթը եպիսկոպոսներ ձեռնադրեց, սուրբ տեղեաց նուէրներ հաւաքեց, եւ 250 ուխտաւորներու կարաւան մը կազմեց։ Յակոբ ու Եղիազար միեւնոյն ժամանակ ճամբորդութեան մէջ եղան, բայց իրարու չհանդիպեցան։ Յակոբ Կ. Պոլիս մտաւ 1666 սեպտեմբերին, իրեն հետ ունենալով իր պարտատէրներն ալ, որոնց վճարումը մայրաքաղաքէ մեկնած էր (ԱՍՏ. Ա. 387)։ Եղիազար առանձինն հրովարտակ ալ առած էր Ս. Գերեզմանին վրայ պատարագելու համար, որ Հայոց հին իրաւունքն էր, բայց Լատիններ արգելք կը դնէին, եւ շարունակեցին ընդդիմանալ, եւ նոյն հրովարտակին կրկնուիլն ալ օգուտ չունեցաւ, եւ Եղիազար ոչ կարաց գործադրել այդ իրաւունքը (ԱՍՏ. Ա. 386)։ Բայց իր կաթողիկոսութիւնը նւիրագործելու համար, 1667 յունուար 6-ին միւռոնի օրհնութիւն կատարեց Երուսաղէմի մէջ, եւ յունուար 27-ին կոնդակովը ձրիաբար յղեց ամէն վիճակներ։ Թիւրիմացութեան հետեւանք կը կարծենք միւռոնի օրհնութիւնն ու կոնդակը 1666-ին դնելը (ՍՏՈ. 106) զի 1666-ին կը ճշմարտուի Մուտն ի վիրապ յիշատակին մարտ 31-ին հանդիպիլը (ՉԱՄ. Գ. 712) ասկից ետքն է միւռոնի օրհնութիւնը։ Իր յաջողութեանը երկնային պաշտպանութեան զայն տալու համար, կոնդակին մէջ կը յիշէր թէ ան ձիթենին, որուն կապուելով ձաղկուեցաւ Յիսուս, Ս. Հրեշտակապետի վանքին մէջ կը պահուի, եւ թէեւ միեւնոյն այն տարի գրեթէ բնաւ պտուղ չէր տար, Բայց այն տարին այնչափ շատ տուեր է, որ բաւական եղեր է իր ամէն կողմ բաշխած միւռոնին ձէթը մատակարարել , եւ թէ ի խնդրոյ Լատինաց, նոյն ձէթէն նաեւ Հռոմայ պապին շնորհ առաքեցաւ (ՍՏՈ. 106)։ Եղիազարի գիւտը հանճարեց էր, բայց իրական չէր, զի ոչ միայն միակ անպտուղ ծառէ ոը այդչափ պտղաբերութիւն անհնար էր, այլեւ Յիսուս պրետորիոնին մէջ սիւնի կապուած ձաղկըւած էր, եւ ոչ պարտէզի մէջ ծառի մը կապուած։ Ասկէ ետքը Եղիազար իր գիրքը այլեւս կատարելապէս ապահովուած տեսնելով, շինարար ձեռնարկներու սկսաւ, եւ բաւական շինութիւններու ձեռնարկեց Երուսաղէմի եւ Յոպպէի մէջ։ Միաբանութիւնը համակերպելու եւ Աստուածատուր պատրիարք լռելու ստիպուեցան, քանի որ արքունի հրովարտակով եւ կուսակալներու յղուած պետական հրամանագիրներով զօրացած էր Եղիազարի իշխանութիւնը։

« 1761. Եղիազարի Յաջողիլը   |   1763. Յակոբի Յաջողուիլը »
© Gratun.org