Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Դ. Ջուղայեցի

1793. Յակոբի Մահը

Յակոբ կաթողիկոսի ծրագիրին մէջ կար ուղեւորութիւնը մինչեւ Հռոմ ալ երկարելու միտքը, բայց պայմանական էր, որ յուսալից նշան մը տեսնէր իր ուղղութեան համաձայն։ Բայց ըլլայ իր միտքին համապատասխան սկզբնաւորութիւն չգտնելը, ըլլայ մայրաքաղաքին մէջ հոգեւորական եւ ազգային խոհական դասակարգերուն դժկամակամութիւնը, ըլլայ Եղիազարի յապաղիլը՝ որուն հետ համամիտ գործելու նպատակ ունեցած էր, անոր կարողութենէն եւ ճարպիկութենէն օգտուելու համար, ըլլայ վերջապէս բանակցութեանց երկարիլը, ասոնցմէ որն եւ ըլլայ բուն պատճառը, կամ թէ բոլորն ալ մասնակի կերպով պատճառ եղած ըլլան, իրականութիւնն այն է, որ Յակոբ Կ. Պոլսէ անդին չկրցաւ անցնիլ, եւ Հոգեգալուստէն ետքը, որ մայիս 30-ին կը հանդիպէր, հիւանդացաւ, եւ որ քան զօր տկարացեալ, ոչ միայն ուղեւորութեան, այլ եւ գործելու անբաւական եղաւ, մինչեւ որ լի աւուրբքը, 82 տարեկան եւ 4 ամսական հասակին մէջ (ԿԱԹ. 163), վախճանեցաւ Կոստանդնուպոլիս 1680 օգոստոս 1-ին, կիրակի օր, Վարդավառէն 15 օր ետքը։ Յակոբ կաթողիկոսի օթեւանը պէտք է Ղալաթիոյ Ս. Լուսաւորիչ եկեղեցին եղած ըլլալ, որ գերեզմանն ալ Բերիայի գերեզմանատան մէջ եղաւ, ի քաղաքն Ղալաթիոյ ի հասարակաց գերեզման, ի տեղի որ կոչի Բէկօղլի, ուր ցարդ կը տեսնուի իր շիրիմը Հոգեւոր Տէր անունով ճանչցուած, եւ բարեպաշտներու ուխտատեղի եղած։ Յուղարկաւորութիւնը կատարուած է երկուշաբթի օր օգոստոս 2-ին, եւ գերեզմանին վրայ երեք տակ աթոռ հաստատեցին կըսէ պատմիչը, զոր գերեզմանին ներքեւ քար շարելու մասին կրնայինք իմանալ, սակայն ի վերոյ բառը կը թելադրէ, շիրիմին երեք աստիճանով բարձրացած ըլլալուն վրայ իմանալ, ինչպէս որ աչօք իմովք տեսի կը գրէ Զաքարիա Քանաքեռցին (ԶԱՔ. Բ. 91), եւ ինչպէս մենք ալ կը տեսնենք տակաւին։ Յակոբ կաթողիկոսի մահուան առթիւ մտադրութեան եւ քննութեան արժանի կէտն է անոր անունով տեսնուած մի գիրք, որուն հիմնուելով հռոմէականք գոհունակութեամբ կը հռչակեն, թէ միով աւուրք յառաջ քան զմեռանիլ իւր, ետ թղթով զդաւանութիւն ուղիղ հաւատոյ, ընդունելով ի նմին զայն ամենայն զոր ընդունի հռոմէական սուրբ եկեղեցի (ՉԱՄ. Գ. 719)։ Մեր պատմիչներ այսպիսի բանէ մը տեղեկութիւն չունին, այսու հանդերձ կան ոմանք որ կընդունին, թէ մի այսպիսի դաւանական թուղթ հաւանորէն տուած կը լինի Հայոց Կաթողիկոսը (ԶԱՄ. Բ. 34), բայց մենք այդ կարծիքին պիտի չկարենանք համաձայնիլ։

« 1792. Յակոբի Դիմումները   |   1794. Մահուան Ճիշդ Օրը »
© Gratun.org