Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Վերահրատարակութեան Առիթով

Հայ ժողովուրդի եւ Հայոց Եկեղեցիի պահմութեան նուիրուած նշանաւոր երկերէն մէկն է Մաղաքիա Արքեպս. Օրմանեանի եռահատոր ու մեծածաւալ «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ը, իր պատմագիտական մեթոդով. իւրահատուկ ուղղութեամբ եւ ամբողջականութեամբ։

Հայ ժողովուրդի պատմութեան նուիրուած գործերէն քիչեր միայն ամբողջական են եւ կը հասնին մեր օրերը։ «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ը գէթ Դ. դարէն մինչեւ Ի. դարու սկիզբը կը ներկայացնէ Հայոց միայար պատմութիւնը։ Բայց Օրմանեան Արքեպս. ի «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ը կարեւորագոյն երկ մըն է իբրեւ Հայոց Եկեղեցիի պատմութիւն, իր ընդարձակութեամբ, իր ամբողջականութեամբ, իր ներքին անքակտելի միութեամբ եւ վերջապէս իր ոգիւվ, որ շեշտուած կերպով դրական պահպանողականութիւնն է։

«ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ը ապրող գործ մըն է, եւ ժամանակին հետ երբեք մաշող գործ մը չէ. աւելին՝ անիկա ոչ միայն ապրող, այլ նաեւ ապրեցնող գործ մըն է։ Զուր տեղը չէ որ անոր առաջին հրատարակութենէն գրեթէ կէս դար ետք անիկա ոչ միայն բոլորովին սպառած, այլ նաեւ տենդագին փնտռուած գործ մըն է որքան գիտնականին, նոյնքան պարզ ժողովուրդին կողմէ։

Գործիս վերահրատարակութեան բարերարը, ծանօթ ազգային Պրն. Տաճատ Սրապեան, ուրեմն իր եկեղեցասիրութեան լաւագոյնս գոհացում տուած կ՚ըլլայ ստանձնելով վերահրատարակութեան ծախքերը եւ մանաւանդ սպառման հոգը, այս պարագային ներելի է ըսել՝ «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ը ժողովրդականացնելու նուիրական առաքելութիւնը, այսպիսով իր եւ իր երախտաւոր մօրը համար կանգնելով յիշատակի արձան։ Բարերար Պրն. Տաճատ Սրապեան «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ը ժողովրդականացնելու իր նպատակին մէջ լաւագոյնս յաջողելու համար՝ յարմար դատեց իւրախանչիւր հատոր բաժնել երեք մասերու, վաճառմումը հեշտացնելու համար։ Յետոյ միեւնոյն նպատակով նշանակել տուաւ այնպիսի մատչելի գին մը, որ միայն կարելի է ժողովրդական կոչել։

Այս առթիւ արդար է յիշեցնել Պրն. Տաճատ Սրապեան խոր հիացում եւ պեշտամունք ունի Օրմանեան Սրբազանի վաստակին հանդէպ։ Ինք է որ 5-6 տարիներ առաջ իր միջոցներով վերահրատարակել տուաւ Օրմանեան Սրբայանի «ՀԱՅՈՑ ԵԿԵՂԵՑԻՆ» (հայերէնով եւ ֆրանսերէնով) եւ «ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ՀՈԳԻՆ». նոյնպէս իր թելադրութեան վրայ էր որ, Անթիլիասի մէջ Օրմանեաեն Սրբազանի «ԾԻՍԱԳԻՏԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆ»ը։ Իսկ եթէ յայտնենք որ «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ի բարերարը - Պրն. Տ. Սրապեան - է՛ նաեւ «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ի վերահրատարակութեան գաղափարը յղացնողն ու ջլապինդ հատապնդողը, այլ տարակոյս չի մնար յայտարարելու որ Օրմանեան Սրբազան յանձին Պրն. Տ. Սրապեանի գտած է իր մեծ վաստակին անկրկնելի պաշտպանն ու բարերարը։

***

Օրմանեան Սրբազան իր ժամանակին մատչելի բոլորին աղբիւրները կրցեր է օգտագործել արդիւնաւորապէս եւ գիտական մեթոդով։ Մեծանուն Ակադ. Հ. Աճառեան Օրմանեան Սրբազանի յատկապէս «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ի մէջ ի յայտ բերած գիտական ճշգրտութեան համար տուած է հետեւյալ բարձր գնահատականը (ՀԱՅՈՑ ԱՆՁՆԱՆՈՒՆՆԵՐԻ ԲԱՌԱՐԱՆ, Հտ. Ա., էջ X).

«Լաւագոյն աղբիւրը Հայոց պատմութեան թուականների մասին՝ Օրմանեանի «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ն է։ Այս հեղինակը աշխատել է պատմիչների տուած թուականները ո՛չ միայն պատմական ու մատենագրական, այլեւ տօնական ու տոմարական հաշիւներով էլ ստուգել, եւ տուել է ամենաճիչդ թուականները։ Ես ընդհանրապէս հետեւել եմ նրան։ Ընթերցողը իմ գրքի մէջ շարունակ պիտի տեսնի չակերտի մէջ դրուած թվականներ. այդ բոլորը Օրմանեանից է վերցրած։

Եթէ Օրմանեանի գործին մէջ կան բացեր ու ուղղելի կէտեր, անոնց համար երբեք պատասխանատու չէ Օրմանեան Սրբազան, որովհետեւ անոնք նկատելի եղան իր գործի հրատարակութենէն ետք միայն, շնորհիւ նորայայտ աղբիւրներու եւ նորագոյն մենագրութիւններու։

Ատոր համար գիտական յանձնախումբը աւելցուած ծանօթագրութիւններ, որոնք կը պարունակեն գիտական այլ նորութիւններ, որոնք երեւան եկան «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ի հրատարակութենէն ետք (1912-1959)։

Նոյնպէս ծանօթագրութիւններ պիտի աւելցուին յաջորդ հատորներուն մէջ, թերեւս ձեւի քիչ փոփոխութեամբ։

Առաջին հատորի առաջին մասի ծանօթագրութիւնները գրեց գիտական յանձնախումբի անդամներէն Հոգշ. Տ. Մեսրոպ Վրդ. Գրիգորեան։ Յաջորդ հատորի ծանօթագրութիւնները պիտի գրէ Հոգշ. Տ. Վրդ. Աճեմեան, ապա՝ տողերուս գրողը, որ միաժամանակ ստանձնած է գործիս տպագրութեան ընդհանուր հսկողութիւնը։

Երրորդ հատորի վերջաւորութեան, պիտի դնենք յատուկ անուններու ցանկը, որուն պէտքը ա՛յնքան շեշտուած կերպով զգալի էր, եւ որ գործիս կարեւորագոյն նորութիւնը պիտի ըլլայ։

«ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ի վերահրատարակութեան ատեն, առնելէ ետք Մայր Հայրենիքի թէ արտասահմանի բազմաթիւ մտաւորականներու կարծիքը, յարմար դատեցինք հրատարակել անփոփոխ, եթէ ոչ տողը տողին (ինչ որ անհնար է տառերու չափին տարբերութեան պատճառով), գէթ էջը էջին (ինչ որ 99% կարելի եղաւ)։ Այնպէս որ առաջին տպագրութեան համար նշանակուած էջերը կարելի է նույնութեամբ գտնել մեր ներկայ երկրորդ տպագրութեան մէջ։

Յետոյ «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ի լեզուէն եւ ուղղագրութենէն համարձակեցանք զեղչել արդի հայերէնին բոլորովին խորթ ձեւերը միայն, ինչպես իւր, որք, կարգ մը բայերու զարտուղի խոնարհումները եւայլն, զանոնք վերածելով իրգնց արդի սովորական ձեւերուն. այսպիսով «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ» աստիճան մի եւս մատչելի դարձաւ ընթերցող զանգուածին։

Ի վերջոյ, կրնանք յայտնել որ մեր ջերմ փափաքն է «ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ը ամբողջացնել չորրորդ հատորով մը, որ պարունակէ մեր վերջին 50 տարիներու ազգային-եկեղեցական պատմութիւնը։ Առ այդ դիմած ենք այս շրջանի պատմութեան լաւագոյն մասնագէտին՝ Պրն. Արշակ Ալպոյաճեանին։ Մեր առաջարկը կը սպասէ իր պատասխանին։

«ԱԶԳԱՊԱՏՈՒՄ»ի վերահրատարակութեան բարերարն ու յանձնախումբի անդամները իրենք զիրենք վարձատրուած պիտի զգան եթէ Օրմանեան Սրբազանի ոգին եւ Հայաստանեայց Եկեղեցիի անսասան պաշտպանութեան իղձը իբրեւ ճառագայթ թափանցեն Սփիւռքի թէ Մայր Հայրենիքի հա՛յ հոգիներէն ներս։

Իսկ Ամենայն Հայոց Հայրապետ Ն. Ս. Օ. Տ. Տ. Վազգէն Ա-ի սրբատառ գրութիւնը բարերարին եւ յանձնախումբին կը բերէ ոչ միայն քաջալերանք, այլ նաեւ յաջողութեան ամուր հաւաստիքը։

ԳԻՏԱԿԱՆ ՅԱՆՁՆԱԽՈՒՄԲԻՆ
կողմէ ՍԻՄՈՆ ՍԻՄՈՆԵԱՆ


ԾԱՅՐԱԳՈՅՆ ՊԱՏՐԻԱՐՔ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ

PATRIARCHE SUPREME CATHOLICOS DE TOUS LES ARMENIENS

N 5.7.9

Ս. Էջմիածին 17 Նոյեմբեր 1958 թ.

Պատուարժան Վերահրատարակիչ Յանձախումբին ,,Ազգապատում,,ի,

Պէյրութ.

Երանաշնորհ Մաղաքիա Օրմանեան պատրիարքի մեծ գործը՝ ,,Ազգապատումը,,ը վերահրատարակել կը նշանակէ անգամ մը եւս փառաւորել մեծանուն հայ եկեղեցականի յիշատակը եւ անգամ մը եւս հայ ժողովուրդին ներկայացնել Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ ալեկոծ այլ հերոսական բազմադարեան կեանքի պատկերը։

,,Ազգապատում,,ը երկու հազար տարիներու պատմութիւնն է՝ աշխարհի հնագոյն քրիստոնեայ ազգերէն մէկուն՝ հայ ժողովուրդին։

,,Ազգապատում,,ը փառապանծ յուշարձանն է մեր ժողովուրդի անմար հաւատքին, ստեղծարար գործին եւ խիզախ մաքառումներուն ի փառս Աստուծոյ եւ Հայաստանեայց Սուրբ Եկեղեցիի եւ ի պարծանս ամենայն հայոց քրիստոսահիմն Հայրապետական Սուրբ Աթոռին։ց

,,Ազգապատում,,ի վերահրատարակումը յոյժ գնահատելի եւ մեծապէս օգտակար գործ մըն է, եւ այդ նպատաւկաւ կազմուած Ձեր յանձնախումբը գլխաւորութեամբ մեկենաս-հրատարակիչ Տիար Տաճատ Սրապեանի, արժանի է բոլորի խրախուսանքին եւ Մեր օրհնութեան։

Անսպառ ուժ եւ եռանդ եւ լիակատար յաջողութիւն կը մաղթենք Ձեզ եւ Ձեր աշխատակիցներուն։

Ողջ լերուք եւ զօրացեալ ի Հոգին Սուրբ եւ օրհնեալ ի Տեառնէ եւ ի Մէնջ. ամէն։

ԾԱՅՐԱԳՈՅՆ ՊԱՏՐԻԱՐՔ ԵՒ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ
ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ

Նախագիտելիք »
© Gratun.org