Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Նահապետ Ա. Եդեսացի

1871. Նահապետի Մահը

Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարքութեան շուրջը կատարուած կարևոր եղելութիւնները, պահ մը մեր աչքէն հեռացուցին Մայրաթոռոյ գործերը որոնց վրայ վերջին անգամ խոսեցանք՝ Նահապետ կաթողիկոսի Հռոմի հետ կարծեցեալ յարաբերութեանց առթիւ, և յատկապէս յիշեցինք նաև Իսրայէլ Օրիի առաջարկութեանց հանդէպ ցուցած ընդդիմութիւնը կաթոլիկանալու պայմանի մասին (§ 1844)։ Նահապետ սիրով կը հաւանէր ազգային ազատութեան համար ըլլալիք ջանքերուն, միայն թէ անոնք առանց դաւանափոխական պայմանի ներկայանային (§ 1846)։ Պատմութիւնը մեզի չէ հասուացած Նահապետի վերջին տարիէն դէպքերու կամ գործերու յիշատակներ, ուսկից կը հետևցնենք թէ ամփոփուածև քաշուած կեանք մը ունեցած է Նահապետ իր վերջին տարիներուն մէջ, և հանդարտութեամբ վախճանած է 1705 յունիս 13 չորեքշաբթի օր (ՉԱՄ. Գ. 749), ինչպէս կը կրկնուի ուրիշներէն ալ (ՄՈՎ. 286), և կը հաստատուի Երևանեցիին վկայութեամբ, որ 1705 տարեթիւը կը դնէ առանց ամսաթիւի (ՋԱՄ. 27)։ Ըստ այսմ իբր թիւրիմացութիւն կը նկատենք ուրիշ տեղ 1706 յունիս 13 գրուած ըլլալը (ՍՐԳ. ) մանաւանդ որ այսպէս գրողը Էջմիածինի մէջէն չէ։ Նահապետի անձնաւորութեան մասին սկիզբէն փոքրիշատէ տեղեկութիւն տուած ըլլալով (§ 1826), կրկին գրելու պէտք չենք տեսներ, բաւական ըլլալ նկատել տալ որ Ստեփանոս Ջուղայեցիի հակաթոռութենէն ետքը (§ 1834), Նահապետ շատ թուլցուցած պիտի ըլլայ իր առաջին խստութիւններ, միաբաններն ալ քիչցուցած պիտի ըլլան իրենց գանգատներն ու պահանջները, տեսնելով Նահապետի յաղթական վերադարձը (§ 1835), քանի որ վերջին տարիները շատ հանդարտ ապրեցան Էջմիածինի մէջ։ Իսկ Նահապետի վերագրեալ լատինամիտ կամ կաթոլիկական միտումը չի կրնար բնաւ հաստատուիլ, քանի որ շատ յայտնի է այդ մասին Օրիին առաջարկին չհաւանիլը և կաթոլիկանալու մասին ցուցած ընդդիմութիւնը (§ 1844)։ Մահուան պարագաներն ալ յիշատակուած չենք գտներ, միայն գերեզմանը յայտնի է իւրաշէն վանքին, Շողակաթի բակին մէջ։

« 1870. Աւետիքի Գործեր   |   1872. Ընտրութեան Յապաղումը »
© Gratun.org