Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Նահապետ Ա. Եդեսացի

1879. Կատարեալ Գողթնացի

Գողթն գաւառաի Շաղկերտ գիւղի տանուտէր Մալխաս, երբոր պարտական կը մնայ գիւղին հաշուէն, գիւղացոց ճնշումէն ազատելու համար Նախիջևանի իշխան Մէհէմէտ Ռիզա խանին կը դիմը, որ իր կոզս ու գեղանի աղջիկը անոր որդւոյն Մութեղաղուլլին տայ, եթէ զինքն գիւղացւոց դէմ պաշտպանէ։ Պայմանագրութիւնը կ՚ընդունուի, և այր ու կին Տաճիկ հասնեւորներ կու գան աղջիկը Երեւան տանիլ։ Կատարեալ, կամ տաճկական կոչմամբ Թամամ, կ՚ընդդիմանայ, սակայն օգուտ չ՚ունենար, մերթ ի քարշ, մերթ ի յոտին, աղջիկը կը տանին Երեւան, ուր Մուրթեզաղուլին, զարդարեաց զնա ոսկւով և արծաթով և դիպակով, բայց աղջիկը միտքը կը դնէ մինչև վերջ դէմ դնել, Քրիստոսի հաւատովն մեռանել, քան ուրացութեամբ մնալ կենդանի։ Տունը Հրազդանի ձորին վրայ ըլլալուն, պատուհանէն վար կը նետուի, և ուշաթափութենէն զինքն ժողվելով՝ կամուրջը կ՚անցնի, Կարբիի ճամբան կը բռնէ, և հարցնելով և ուղևորներու հետևելով Նորագեղի և Կարբիի վրայէն Եղվարդ կը հասնի. հոն կը խոստովանի ու կը հաղորդուի կեանքին վտանգը կռահելով, և ճամբան կը շարունակէ, ուրիշ տեղ երթալու։ Ով ըլլալը յայտնուելով, Եղվարդի տանուտէրը Սահակ, իբր թէ Նախիջևանի իշխանին վրէժխնդրութենէն վախնալով գիւղին իշխանին խորհուրդով, երկու Տաճիկներու հետ ետևէն կը հասնի, զարդերէն կը մերկացնէ, կը կապէ և Տաճիկներէն մէկուն խանջանովը աղջիկը կը խեղդէ։ Մալխաս ետևէն կը հասնի, մարմինը գտնել կու տայ որուն փառաւոր յուղարկաւորութիւն կը կատարեն իբր վկայուհւոյ, և Եղվարդի եկեղեցւոյն բակը կը թաղեն՝ Կատարեալ Գողթնացի կոյսը։ Կատարման թուականն է 1691։ Քանաքեռցին յատկապէս Եղվարդ երթալով պարագաները ստուգած ու գիրի առած է (ԶԱՔ. Բ. 128-131)։

« 1878. Աւետիք Ի Գաղղիա   |   1880. Պօղոս Սղերդցի »
© Gratun.org