Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աստուածատուր Ա. Համատանացի

1921. Գաւառներու Մէջ

Այդ դատաստանն ալ անոր ելքը, և Լատիններուն բռնած երկդիմի ընթացքը, նոյն իսկ իրենց հետևողներէն շատերը իրենցմէ պաղեցուց եպարքոսական հրամաններն ալ կրկնուեցան օտարասիրութեան առաջն առնելու համար, գաւառներն ալ հրամաններ տրուեցան այդ մասին հսկելու, և գլխաւորները զսպելու։ Այդ առթիւ շատեր ձերբակալուեցան, որոնցմէ Աբրահամ Արծիւեան եպիսկոպոսը (§ 1896) Բերիայէ Կ. Պոլսոյ թիարանը բերուեցաւ, իսկ Գրիգոր Եւդոկիացի վարդապետը, և քանի մը Կարնեցի քահանաներ, տեղւոյն վրայ բանտարկուեցան, բայց տուգանքով ազատեցան (ՉԱՄ. Գ. 761)։ Արծիւեանի համար ալ կը պատմուի, թէ Հրեայ բանտակիցներու միջնորդութեամբ ազատութեան ճամբայ գտած ըլլայ (ԴԻԹ. 44)։ Միայն հաւատալի չէ, որ Արծիւեանի 1717-ին պատրիարքական կոնդակով և պետական հրովարտակով Եդեսիոյ առաջնորդ անուանուելուն առթիւ, կաթոլիկութիւն քարոզելու ազատութիւն տրուած ըլլայ (ԿԱԹ. 45), ինչ որ իր 1714-ին Տրապիզոնի առաջնորդութեան առթիւ ալ եղած կըսեն (ԴԻԹ. 38)։ Վասն զի Գանձակեցի պատրիարքին կաթոլիկութիւն զօրացնելու յանձնառութիւնըենթադրելի իսկ չէ, և գործոց ընթացքը աւելի հաւանական կը ցուցնէ, Արծիւեան եպիսկոպոսին՝ պատրիարքարանի ընթացքին՝ գոնէ երեսանց համակրիլը, ինչ որ անսովոր չէր որևէ միջոցներով սողոսկելու և հրապուրելու սահմանուած հռոմէական պաշտօնէից վրայ։ Գաւառներու վրայ տարածուած գործողութիւնները 1714 տարւոյն մէջ սկսած, և յաջորդ տարի շարունակած էին։

« 1920. Պետական Դատաստան   |   1922. Պեղոպոնէսի Պատերազմը »
© Gratun.org