Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աստուածատուր Ա. Համատանացի

1933. Շղթայակիր Յերուսաղէմ

Ցորչափ Գրիգոր Շղթայակիր Կ. Պոլիս կը մնար, Յովհաննէս Կոլոտի գործունէութիւնն ալ գլխաւորապէս Երուսաղէմի պարտքերուն և պէտքերուն շուրջը կը դառնար (§ 1927)։ Արդէն գրեցինք, թէ Կ. Պոլսոյ և գաւառներու մէջ բացուած հանգանակութիւնները այնչափ ինչ արտադրած էին, որ թէ պարտքերը վճարելու կը բաւէին, և թէ նորոգութիւններ ընելու ու նոր կալուածներ դնելու կը նպաստէին, ուստի այլևս Շղթայակիրին Կ. Պոլիս մնալը անհրաժեշտ չէր, և պէտք էր որ աթոռին ներքին և արտաքին բարեկարգութեան ձեռնարկէր տեղւոյն վրայ աշխատելով։ Շղթայակիրին Կ. Պոլսէ մեկնելու ամսաթիւը ճշդուած չէ, բայց մերձաւորաբար պէտք է դնել 1720 ամառուան մէջ, զի յանկարծ կը տեսնենք զայն Բերիա հասած, ուր հոգետունը կրկին շքեղազարդեաց և բազում միւլքեր էառ վասն սրբոյն Սաղիմայ։ Իսկ 1721 փետրուար 12-ին Երուսաղէմ կը մտնէ, մեծաւ փառօք և շքեղութեամբ, իրեն հետ ունենալով բազում տէրունական ուխտաւորք (ՀՆՆ. 148)։ Հնար չէ ըսել որ Կ. Պոլիսէ Բերիա անգործ և ապարդիւն անցած ըլլայ Շղթայակիրը՝ սուրհանդակի ոճով, և պէտք է ընդունիլ թէ հետզհետէ ճամբուն վրայ եղող քաղաքները հանդիպելով, նպաստներ արդիւնաւորած է յօգուտ Երուսաղէմի։ Գրիգոր Շղթայակիրի իր աթոռը հասնելէն ետքը առաջին հինգ տարիներու մէջ ցուցուցած գործունէութիւնը կրնանք նկատել իբր Երուսաղէմի կատարեալ վերակենդանութիւն, որուն մանրամասնութիւնները մեր պատմութեան շրջանէն դուրս կը մնան։ Նա բոլոր պարտքերը վճարելով, ձեռագիր մուրհակս պատառեալ դնէր ի գանձարան, և այս կերպով բոլոր գրաւ եդեալ իրացն ազատութիւնը կը հոգար, ոչ միայն շարժական կարասիները և սուրբ սպասները այլ և անշարժ կալուածներ ալ, ինչպէս Յոպպէու, Ռէմլէու տունս, և զպարտէզս և զտներս ի մէջ սրբոյ քաղաքի (ՀՆՆ. 151)։ Այդ բոլոր գործողութեանց մէջ Շղթայակիրի օգնականներուն կարգին առաջին տեղը կը գրաւէ Յովհաննէս Երուսաղիմացի կամ Հաննա վարդապետ փոխանորդը. բայց յիշատակութեան արժանի են նաև Դաւիթ Սպարկերտցի լուսարար և Յակոբ Ուռհայեցի վերակացու վարդապետները (ԱՍՏ. Բ. 7), Նշանաւոր նորոգութիւններ ալ կատարուեցան Ս. Յակոբայ մայրավանքին տաճարին մէջ՝ զորս մանրամասնօրէն կը յիշէ Հաննա (ՀՆՆ. 153), և վերջապէս 1725-ին կ՚աւարտին Յոպպէի վանքին ու եկեղեցւոյն շինութիւնները, որպիսիներ Շղթայակիրին ամբողջ կեանքին մէջ շարունակեցին։ Իսկ ներքին բարեկարգութեանց մասին բաւական ըլլայ յիշատակել Շղթայակիրի յատուկ ջանքերը ի կարգաւորել զամենայն միաբան եղբարս, զստահակս ի նոցանէ սիրով խրատելով, և զկատարեալսն ըստ արժանւոյն պատուելով (ՀՆՆ. 151)։

« 1932. Օսմանցիներ և Ռուսներ   |   1934. Կոլոտի Ձեռնարկները »
© Gratun.org