Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աստուածատուր Ա. Համատանացի

1937. Սուրբ Ղազար Վանքը

Բայց գլխաւոր պէտքը հաստատուն բնակավայր մըն էր, վանական միաբանութեան և ուսումնական աշխատութեան յարմար տեղ մը, ուր կարենային ամփոփուիլ Մեթոնի փախստականները, և կարենային աշակերտութիւն և յաջորդութիւն կազմել, և տևողական հաստատութեան ձևն առնել։ Այդ բանը մասնաւորներու ձեռքով ըլլալու գործ չէր, Վենետկեան հանրապետութեան իշխանութիւնը պէտք էր՝ որ թէ տեղը տար և թէ պետական հաստատութիւնը շնորհէր։ Երկու տարիէ աւելի պէտք եղաւ որ այդ կնճիռը լուծուէր, ոչ միայն յարմար տեղ մը գտնուէր, այլև պետական օրէնքը յարգուէր, որ կարգելէր քաղաքին մէջ նոր վանական հաստատութիւն մը աւելցնել։ Վենետիկէ չհեռանալու նպատակով, ստիպողական համակերպութիւն գոյացուեցաւ քաղաքին շրջափակէն դուրս գտնուող կղզիներուն մէջ քաշուիլ, և անոնց մէջ տրամադրելի և յարմարագոյն երևցաւ Սուրբ Ղազար (San Lazzaro) անունը կրող փոքրկագոյն կղզեակ մը, քաղաքէն նուազ հեռի քան ուրիշ կղզեակներ։ Այդ կղզեակը 810-էն առաջ անբնակ նկատուած, այն տարին տրուած էր Բենեդիկտեան կրօնաւորներու, որոնք վերջապէս զայն լքած էին շատ մը անյարմարութեանց համար, և 1182-ին նուիրած էին Լևոն Բաօլինի (Leone Paolini) ազնուականի մը, որ մէջը եկեղեցի մը և ուրկանոց մը կը հաստատէր բորոտներու համար։ Այդ առթիւ է որ կղզեակը Սուրբ Ղազար անունը կը ստանայ, աղքատ և բորոտ Ղազարոսին աւետարանական առակէն (ՂԿՍ. ԺԶ. 19), որ Լատիններէն գոյութիւն ունեցող անձ մը և սուրբ մը նկատուած է, և Պաղեստինի Հիւրընկալ ասպետներուն ալ իր անունը տուած է։ Չորս դար ետքը, երբոր բորոտներ նուազեցան, մուրացիկներու բնակութեան յատկացուեցաւ, և 1660-ին Կրետէէ փախչող Դոմինիկեաններուն տրուեցաւ, որոնք այլուր փոխադրուելէ ետքն ալ իրենց ձեռքը պահած էին զայն, գրեթէ ամայի վիճակի մէջ։ Այդ կղզին է որ շատ մը օրինական քննութեանց և պայմանագրութեանց ենթարկուելէ ետքը 1717 օգոստոս 26-ի վճռով Վենետկոյ ծերակոյտէն շնորհուեցաւ Մխիթարի մշտնջենաւոր բնակութեան, օրական պատարագի մը մատուցման, և տարեկան ութը լիտր մոմի նուիրման պայմանով յօգուտ Դոմինիկեանց (ՄԽԻ. 298)։ Մխիթար իրեններով ստացութեան կը մտներ 1717 սեպտեմբեր 8-ին (ՄԽԻ. 301), և պէտք եղած նորոգութիւնները կատարելով բնակութիւնն ալ հոն կը փոխադրէր 1718 ապրիլին վերջը (ՄԽԻ. 303)։ Այս է Սուրբ Ղազարի վանքին համեստ սկզբնաւորութիւնը, որ հետզհետէ նորոգութիւններով և շինութիւններով վայելչացաւ, և ծանծաղուտները լեցնելով ընդարձակուեցաւ, բայց աւելի պայծառացաւ գրական արդիւնքներով։

« 1936. Մխիթար Ի Վենետիկ   |   1938. Մխիթարի Ուղղութիւնը »
© Gratun.org