Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Բ. Ուլնեցի

1944. Ընտրութիւն և Նախընթաց

Մայրաթոռին տարօրինակ պարապութեան ատեն Յովհաննէս Կոլոտ Կ. Պոլսոյ պատրիարքը պէտք կը զգայ բացառիկ կացութեան բացառիկ դարման հոգալ, և Մայրաթոռի միաբանութեան և Ջուղայի ժողովուրդին մինչև այն ատեն վարած ընտրողական գործունէութիւնը՝ Կ. Պոլսոյ պատրիարքարանին և Թուրքիոյ հայաբնակութեան վրայ դարձնելով՝ նախաձեռնարկ ըլլալ կաթողիկոսական ընտրութեան, և Կ. Պոլսոյ մէջ ընտրել և օծել տալ նոր հայրապետը։ Այդ գործողութեան համար պէտք եղած համառօտ ժամանակը կը ցուցնէ թէ Կոլոտ ընդհանուր համամտութիւն գտաւ իրեն առաջարկին համար, և զօրաւոր դիտողութեան կամ ընդդիմութեան չհանդիպեցաւ։ Նախորդ կաթողիկոսին 1725 հոկտեմբեր 10-ին մահուան թուականէն՝ մինչև յաջորդին օծումը 1726 փետրուար 27-ին, միայն չորս ու կէս ամսոյ միջոց մըն է, որուն մէջ պիտի հաշուենք մահուան գոյժին Էջմիածինէ Կ. Պոլիս հասնիլը՝ ժամանակին տրամադրելի միջոցներով, և նորընտիրին իր գաւառէն Կ. Պոլիս գալը, և անօրինակ արարողութեան համար պէտք եղած պատրաստութիւնները, որոնք հարկաւ վերոյիշեալ չորսուկէս ամիսներուն մեծագոյն մասը գրաւած են։ Կոլոտի նոր առաջարկին փաստերն եղած են, Էջմիածինի և Երեւանի՝ Օսմանցոց իշխանութեան անցած ըլլալը, ընտրուելիք կաթողիկոսին համար ոչ ևս Պարսից՝ այլ Օսմանցոց վեհապետէն հաստատութիւն ընդունելու պէտքը, Պարսից թագաւորութեան Մահմուտի և Թահմազի մրցակցութեամբ իբր անգլուխ նկատուիլը, և ամէնէն աւելի՝ Երեւանի գաւառին շփոթը, Մայրաթոռի միաբանութեան տարտղնած ըլլալը, և այն կողմի Հայութեան կեդրոնը սեպուող Ջուղային՝ բռնապետութեան ներքև գտնուիլը։ Կ. Պոլսոյ բարձրաստիճան եկեղեցականութիւնը, քահանայական դասը, իշխանական դասակարգը և բոլոր ժողովուրդը, համակամ հաճութեամբ ընտրութիւնը կատարելու հաւանեցան, և ուզելով ամէնուն կողմէ պառակտելի ճանչցուած մէկ մը առջև անցընել, առանց դժուարութեան և երկպառակութեան համաձայնեցան Գաղատիոյ առաջնորդ Կարապետ Ուլնեցի եպիսկոպոսին վրայ։ Երեւանեցին Կարապետը կը ներկայացնէ իբր այր ծեր և անձնեալ, մեծաշուք և առատաձեռն (ՋԱՄ. 28), որ գոնէ արտաքին ձիրքերուն համար վկայութիւն մըն է. իսկ Չամչեան՝ որ ժամանակով հեռու չէ, և այս միջոցին սկսելով կրնայ իբր բնագիր հեղինակ նկատուիլ, կը կոչէ զայն՝ այր զգօն և իմաստուն, փառացի անձամբ և գովելի վարուք, և սիրելի յաչս ամենեցուն (ՉԱՄ. Դ. 801)։ Կարապետ՝ Ծծկեր մականունով յիշուած է ստէպ, առանց իմաստը կամ շարժառիթը բացատրելու, և կերևի թէ մանկութեան ատենէն մնացած յորջորջում մըն է։ Արդէն մակդիր անուններու սովորութիւնը շատ ընդարձակուած կը տեսնենք այդ միջոցին։ Յատուկ հրաւիրակներ կը զրկուին Անկիւրիա՝ Կարապետը մայրաքաղաք առաջնորդելու, և պէտք եղած նախապատրաստութիւնները կը կատարուին Ս. Աստուածածնի մայր եկեղեցւոյ մէջ երբեք չտեսնուած, և նորէն տեսնելու ալ հաւանականութիւն չունեցող արարողութեան համար։ Պէտք եղած 12 եպիսկոպոսներու ներկայութիւնն ալ կը հոգացուի, և 1726 փետրուար 27-ին Մեծ պահոց երկրորդ կիրակէին՝ Կարապետի կաթողիկոսական օծումը տեղի կունենայ, նախընթաց կիրակնամուտէն սկսելով ծիսական կարգին կատարումը։ Չէ յիշուած թէ ով էր 12 օծող եպիսկոպոսներուն առաջինը, որ հանդիսագիրն եղած է այդ նշանակելի օրուան։ Կոլոտ դեռ եպիսկոպոս չէր և չէր կրնար մասնակցիլ. Շղթայակիրն ալ եկած չէր, թէպէտ յարմարագոյնն եղած կըլլար։ Կերևի թէ հրաւէր ստանալով ալ չէ կրցած գալ, որ իր կողմէն Կ. Պոլիս ղրկած է Հաննա վարդապետը, որ Կ. Պոլիս եկած կը գտնենք այդ օրերը։ Կարապետ Ուլնեցին, զոր մենք Կարապետ Բ ըսինք, ուրիշներէ Կարապետ Գ. ըսուած է, Կարապետ Կեղեցին երկուքի բաժնելուն համար (§ 1375

« 1943. Աթոռոյ Պարապութիւն   |   1945. Սիմէոնի Կարծիքը »
© Gratun.org