Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Բ. Ուլնեցի

1949. Երուսաղէմի Կանոնները

Օրթաքէօյի եկեղեցւոյն օծման հանդէսը մեծ հռչակ ունեցած է, նոյն օր հրատարակուած Երուսաղէմի պատրիարքութեան պատկանող երեք կանոնադրութեանց համար, որոնք ժողովրդական խօսից մէջ Հաննայի նզովքներ անունով կը յիշուին, բայց ոչ թէ Հաննա եպիսկոպոսը, այլ Կարապետ կաթողիկոսն է անոնք արտասանողը, և Հաննա իբր պատմաբան հասուցած է մեզի անոնց յիշատակութիւնը։ Որչափ ալ Կարապետ Գաղատիոյ առաջնորդութեան ատենէն, զամենայն վնասակար գործս Երուսաղէմի տեսանելով տեսանէր, և ըստ ասացելոյն Դաւթի, հայէր յանագորունս և մաշէր (ՀՆՆ. 159), սակայն պէտք չենք զգար անոր նախաձեռնութեան վերագրել Երուսաղմի աթոռին ապագային համար գրուած կանոնները, քանի որ Կոլոտը կար մէջտեղ, Երուսաղէմի առաջին սրտացաւը և ամէն գործողութեանց հոգին, և քանի որ դեռ Կ. Պոլիս էր Հաննա, Կոլոտի և Շղթայակիրի միտքերուն արժանաւոր գործադիրը։ Հարկաւ Շղթայակիրին յատուկ հրահանգներով եկած էր Հաննա Երուսաղէմէ, և Երուսաղէմի բարեկարգուելէն ետքը՝ անգամ մըն ալ չխանգարուելուն համար հայրապետական իշխանութեամբ հաստատուած կանոններու պէտքը ամէնուն ալ միտքին մօտ պիտի ըլլար։ Այդ կանոնադրութեան գլուխները և բացատրութիւնները անշուշտ ուշի ուշով ուսումնասիրուեցան՝ հանդիսական հրատարակութենէն առաջ, և ոչ միայն Երուսաղէմի պաշտպանները՝ Կոլոտ և Հաննա պէտք եղած գործեցին, այլև եկեղեցականութեան և աւագանիին համաձայնութիւններն ալ առնուեցան, որպէսզի տրուելիք վճիռը ազգային օրէնք և աննահանջելի կանոնադրութիւն համարուի (ՀՆՆ. 159)։ Երեք կանոնները պաշտօնական ոճով յառաջ կը բերէ Հաննա, և որովհետև կ՚ըսէ թէ կաթողիկոսը անոնք գրով և իւր կնիքով սահմանադրեաց, ուստի ամենայն իրաւամբ յառաջ բերուած պատճէնը իբրև բնագիրին իսկականը ընդունիլ։ Այս նախապատրաստութեանց վրայ, Օրթաքէօյի եկեղեցւոյն օծման օրը, երբ նաւակատեաց կարգը բացաւ և հանդիսադիր պատրիարքը կարդաց Սողոմոնի աղօթքը (ՄԱՇ. 185), և ուր մաշտոցի խորագիրը կ՚ըսէ, թէ արհիական եպիսկոպոսն ելեալ յատեան օրհնեսցէ զժողովուրդսն (ՄԱՇ. 187), կաթողիկոսն ինքն կանգնեցաւ բեմին վրայ, և պատշաճ ատենաբանութեամբ խօսեցաւ յականջս ամենայն ժողովրդոց և քահանայից և վարդապետաց զերիս սահմանադրութիւնս (ՀՆՆ. 157)։ Այլ թէ ինչու, Օրթաքէօյի եկեղեցւոյն, և ոչ աթոռանիստ մայր եկեղեցւոյ մէջ տեղի ունեցաւ այսպիսի հանդիսաւոր և պաշտօնական գործողութիւն մը, որոշակի ճշդուած չէ։ Գուցէ վերաշինեալ եկեղեցւոյն հանդէսին առաւելագոյն բազմութիւն մը ունենալ կը յուսացուէր, բայց աւելի հաւանաբար՝ գուցէ վերջնական որոշումը լրացած չէր նախընթաց կիրակէին, որ մայր եկեղեցւոյն ալ տարեկանաց օրն էր։

« 1948. Կարապետի Գործերը   |   1950. Կանոններուն Վերլուծումը »
© Gratun.org