Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Բ. Ուլնեցի

1951. Բուն Նպատակը

Երեք գլուխները ամփոփելով բուն հիմնական և հաստատուն կանոն կը նկատենք, Երուսաղէմի պատրիարքութիւնը չը խափանել Կ. Պոլսոյ կամ ուրիշ մէկ, զոր օրինակ Սսոյ, աթոռին հետ կցելով, և Երուսաղէմը փոխանորդներու կամ մատակարարներու չյանձնել։ Ըստ այսմ ըսուած է, որ ոչ միայն Կոստանդնուպոլսոյ, այլև որևէ այլ ինչ տեղւոյ առաջնորդութեան հետ պիտի չկցուի Երուսաղէմի աթոռը։ Եւ այս ընդարձակ առումին պատճառով Կ. Պոլսոյ պատրիարքութիւնն ալ առաջնորդութեան անունով յիշուած է, և ոչ թէ Երևանեցիէն գործածուած նախատական ձևով (§ 1947)։ իսկ ընտրելի պատրիարքին վրայ աւելի կարևոր պայման մը կը տեսնենք, Երուսաղէմի ընթացքին գիտակ և գործերուն վարժ եղած ըլլայ, և մարդահանութեանև սնափառութեան աղագաւ ընտրուած չըլլայ, քան թէ պարզապէս ի սուրբ Երուսաղէմ սնեալ, կամ թէ Երուսաղէմի միաբան եղած ըլլալ, զի գլխաւոր պայմաններուն յարմար չեղողը կը մերժուի հաւասարապէս, եթէ ի ներքուստ այսինքն եթէ միաբան ալ եղած ըլլայ։ Երկու կանոններուն վերջը նզովեալ լիցի յանգերգը կը կրկնուի իսկ երրորդին ծայրը աւելի սաստկութեամբ կը գրուի, որոշեալ լիցի ի քրիստոնէական սուրբ հաւատոյս (ՀՆՆ. 158)։ Այս ալ կը հաստատէ, թէ այս կէտն է, որ կանոններուն բուն նպատակը կը կազմէ։ Հաննա պատմագիր, այդ ամէնը յառաջ բերելէ ետքը փափկանկատութեամբ մը կաւելցնէ, թէ այս կանոններուն շարժառիթն էր, որ պատիւ ներկայ եղելոցն, և ոչ պարսաւանք ապագայ եկելոցն, այլ միայն օգտակար խրատ չարաբաստիցն։ Իսկ եթէ այդ կանոնները կազմելու արժանիքը կաթողիկոսին կը վերագրէ, պարզապէս պատշաճից օրէնքի համակերպութիւն է ըրածը, թէ ոչ անհնար է որ անոնց նախաձեռնութիւնը Կոլոտէ և Հաննայէ սկսած չըլլայ (§ 1949)։ Թէպէտ Հաննա որոշակի չի գրեր, սակայն յայտնի է թէ եպիսկոպոսութեամբ փառաւորուած է, և այդ կանոններու հռչակուելովը ուրախացած, նա ինքն Հաննա փութաց շուտով Երուսաղէմ տանել հաստատուած կանոնները, և Շղթայակիրն ալ ուրախացնել եղելութիւնները հաղորդելով։

« 1950. Կանոններուն Վերլուծումը   |   1952. Կարապետ և Լատիններ »
© Gratun.org