Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Բ. Ուլնեցի

1957. Կ. Պոլսոյ Գործեր

Կարապետի յաջորդին չանցած, պէտք կը սեպենք միւս աթոռներու մէջ կատարուած եղելութիւնները քաղել՝ ժամանակակից յարաբերութիւնները զուգընթաց յառաջացնելու համար։ Կոստանդնուպոլսոյ աթոռին գործերուն մէկ մասը Կոլոտի շինարար ձեռնարկներուն կը պատկանին, մնացածները կաթոլիկամիտ ձգտումներէ յառաջ եկած շփոթներու շարունակութիւններն են։ Իբրև շինարար ձեռնարկներ ունինք Իւսկիւտարի Ս. Կարապետ եկեղեցւոյն վերաշինութիւնը 1726-ին, անոր մերձաւոր Երուսաղէմի հոգետունին նորոգութեան հետ։ Խասքէօյի Ս. Ստեփանոս եկեղեցւոյն շինութիւնը 1729-ին, և վերջապէս Պալաթի Ս. Հրեշտակապետ եկեղեցւոյն ձեռնարկը, որ 1729 յուլիս 16-ի մեծ հրդեհին այրած էր, Յոյներու 13 եկեղեցիներուն հետ (ԿՈԼ. 30)։ Իսկ կաթոլիկական խնդիրը, որ պահ մը թուլցած էր, Լատին եպիսկոպոսին հետ կազմուած համերաշխութեան վրայ, կրկին արծարծեցաւ, երբոր կաթողիկոս և պատրիարք յանձն չ՚առին այն նոր պայմանները, որոնք Հռոմէ առաջարկուեցան վասն միութեան (§ 1933)։ Լատին եպիսկոպոսը, որ նախապէս հաւանած էր իրեն հետևողներուն Հայոց եկեղեցին երթալուն, և ինքն ալ անձամբ գացած և աղօթած էր, կրկին սկսաւ միտքերը պղտորել և նոր հրամաններ արձակել, որով որք գային յեկեղեցիս Հայոց, արգելեալ եղեն ի հրամանէ Լատին եպիսկոպոսին (ՉԱՄ. Գ. 804)։ Ասով անգամ մըն ալ կը հաստատուի, նոյնիսկ հռոմէականներու վկայութեամբ, թէ Լատիններու անձնահաճ կարգադրութիւնը, և առջի օրինաւոր սեպուածը երկրորդ օրը ապօրէն հռչակելը, պատճառ է միամիտ ժողովուրդին մէջ սերմանուած գժտութիւններուն և մշակուած հակառակութիւններուն։ Հռոմէականաց վկայութեամբ կը հաստատուի նաև, թէ ձեռն արկին երկոքին կողմանք մատնել զմիմեանս յատեան այլազգեաց, և արկանել զիրեարս և մեծամեծ տուգանս (ՉԱՄ. Գ. 804)։ Այս ալ կը ստուգէ թէ կաթոլիկամիտներուն կողմէ հայադաւաններու դէմ քսութիւններ ու զրպարտութիւներ եղած են, որոնց համար չեն կրնար պետական հրամանի արդարացումը յառաջ բերել։ Մինչ միւս կողմէն Հայոց պատրիարքին վրայ կը ծանրանար պետական ստիպումը, թէ նայեաց ի ժողովուրդ քո, զի ամենեքին հպատակ լիցին քեզ, և զոչ հնազանդեալս յղեա առ իս (ՉԱՄ. Գ. 807)։ Այս ալ վկայողը նոյն իսկ իրենցմէ է։

« 1956. Շարժումին Վերջը   |   1958. Շղթայակիրին Անուրը »
© Gratun.org